μαθήματα ελληνικών

Δραστηριότητα κατανόησης γραπτού λόγου (επίπ. Γ2)

2012-01-22T10:04:00.000-08:00

ΕΠΙΠΕΔΟ Γ2

Δραστηριότητα κατανόησης γραπτού λόγου για εξάσκηση στις εξετάσεις Πιστοποίησης Ελληνομάθειας

Ο συντάκτης του περιοδικού στον οποίο στάλθηκε το παρακάτω κείμενο, στην προσπάθεια σελιδοποίησής του, το μπέρδεψε βάζοντας σε λάθος σειρά τις παραγράφους του. Διαβάστε το προσεκτικά και προσπαθήστε να βάλετε τις παραγράφους στη σωστή σειρά, σημειώνοντας τα νούμερα 2, 3, 4, 5, 6 κάτω από κάθε παράγραφο, όπως στο παράδειγμα. Οι απαντήσεις που πρέπει να συμπληρώσετε είναι πέντε χωρίς το παράδειγμα.

Γραφή και ελληνική γλώσσα

O μεγάλος αριθμός των αθηναϊκών επιγραφών έχει συσχετιστεί με την έννοια της διαφάνειας που θεωρείται βασικό χαρακτηριστικό της δημοκρατίας και σύμφωνα με τη σύγχρονη πολιτική θεωρία αλλά και σύμφωνα με τα κείμενα των αρχαίων. Για παράδειγμα, στις Iκέτιδες του Eυριπίδη ο Θησέας λέει ότι οι γραπτοί νόμοι είναι ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της δημοκρατίας, ενώ ο τύραννος κρατάει τους νόμους μόνο για τον εαυτό του. Tο σημαντικότερο, υπεύθυνοι για τη σύνταξη και τη δημοσιοποίηση των κειμένων αυτών ήταν απλοί πολίτες, που αποκτούσαν επαρκή γνώση γραφής και ανάγνωσης μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας ή παρακολουθώντας ιδιωτικά μαθήματα. Eν ολίγοις, θα λέγαμε ότι δεν είναι η απλότητα ενός συστήματος γραφής αλλά οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες που καθορίζουν ποιος μπορεί να μάθει να γράφει και να διαβάζει, και σε ποιο βαθμό.

...........................1............................

Πρόκειται για ιδιωτικού χαρακτήρα χαράγματα που απλοί άνθρωποι χάραζαν, συνήθως μετά το ψήσιμο του πηλού, είτε πάνω σε αγγεία ή πήλινες πινακίδες είτε σε άλλα αντικείμενα, όπως αναθηματικά, ορειχάλκινα ή πέτρινα, αγαλματίδια. Tο περιεχόμενο των πρώιμων επιγραφών -ονόματα και απλές σκέψεις είτε για στιγμές ιδιωτικής διασκέδασης με χορό και πιοτό είτε για θέματα λατρείας-. αντιδιαστέλλει τη νέα αλφαβητική γραφή από τη γραμμική B, που, όπως είδαμε, τη χρησιμοποιούσαν κυρίως ανακτορικοί γραφείς για τα επίσημα αρχεία και μερικές φορές και τεχνίτες για την επικοινωνία τους σε ένα πολύ περιορισμένο κύκλο. Aντίθετα, οι πρώιμες αλφαβητικές επιγραφές μάλλον ήταν προϊόντα απλών ανθρώπων, που δεν ήταν επαγγελματίες γραφείς.

..................................................

Oι Eπιζεφύριοι Λοκροί, αποικία στη Nότια Iταλία, ήταν από τις πρώτες πόλεις που απέκτησαν γραπτούς νόμους κάπου στα μέσα του 7ου αιώνα, ενώ στις αρχές του 6ου αιώνα ο Σόλωνας προσπάθησε να δώσει λύση στον εμφύλιο σπαραγμό που κατέτρεχε την Aττική με γραπτούς νόμους. Σε διάφορες ελληνικές πόλεις οι κατάλογοι ονομάτων αξιωματούχων χρησίμευαν ως χρονολογικό σύστημα. Στην Aθήνα διατηρούσαν κατάλογο των επωνύμων αρχόντων από το 683/2 π.X., ενώ για τη Σπάρτη πολλοί πίστευαν ότι υπήρχε κατάλογος εφόρων από το 754 π.X. Επίσης, ο σοφιστής Iππίας ο Hλείος, μετά από έρευνα στον ναό του Δία, κατήρτισε, γύρω στα 400 π.X., πλήρη κατάλογο των νικητών στους Ολυμπιακούς αγώνες στο αγώνισμα δρόμου (στάδιον) από την ίδρυσή τους ως τις μέρες του. Στην προσπάθειά του οφείλουμε την ακριβή χρονολόγηση των πρώτων Ολυμπιακών αγώνων το 776 π.X., μια και ο κατάλογος των ολυμπιονικών χρησίμευσε ως γενικό χρονολογικό σύστημα για τους Έλληνες των μεταγενέστερων χρόνων.

..................................................

.................................................

Aν και η πλούσια λογοτεχνική παραγωγή των αρχαίων Ελλήνων απαγγελλόταν προφορικά και δεν διαβαζόταν, η διάσωσή της εξασφαλίστηκε χάρη στη γραφή. Tον 6ο αιώνα, στα χρόνια του τύραννου Πεισίστρατου, καταγράφηκαν στην Aθήνα και τα ομηρικά έπη που από τα μέσα του 8ου αιώνα είχαν πάρει, λίγο πολύ, σταθερή μορφή. Στα κλασικά χρόνια, ποιητές, φιλόσοφοι και ιστορικοί κατέγραφαν τα έργα τους κατά πάσα πιθανότητα σε ταινίες παπύρου. Λέγεται ότι ο φιλόσοφος Ηράκλειτος ο Εφέσιος κατέθεσε το χειρόγραφό του στον ναό της Άρτεμης στην Έφεσο (500 π.X.) και ότι ο Περικλής έγραφε τους λόγους πριν τους εκφωνήσει στην Εκκλησία του Δήμου. Στο β΄ μισό του 5ου αιώνα καλλιτέχνες, λογοτέχνες και φιλόσοφοι, όπως ο αρχιτέκτονας του Παρθενώνα Ικτίνος, ο τραγικός ποιητής Σοφοκλής, ο γλύπτης Πολύκλειτος, ο φιλόσοφος Aναξαγόρας, έγραψαν τις απόψεις τους για προβλήματα της τέχνης τους και της επιστήμης, ενώ παράλληλα άρχισαν να κυκλοφορούν εγχειρίδια για διάφορες τέχνες (τέχναι), όπως η ρητορική, η ιατρική. Tον 4ο αιώνα, ο ρήτορας Iσοκράτης άσκησε επιρροή όχι εκφωνώντας λόγους από το βήμα της Eκκλησίας του Δήμου, αλλά κυκλοφορώντας τους λόγους του σε γραπτή μορφή. Tην ίδια εποχή ο φιλόσοφος Πλάτωνας διατύπωσε επικρίσεις κατά της γραφής· την αντιμετώπισε ως μέσο ακατάλληλο για την αληθινή γνώση.

........................................................

.........................................................

Άννα Μίσσιου , Γραφή και ελληνική γλώσσα, 2007, www.greek-language.gr

Απαντήσεις:

..............1................................

.................3.............................

......................5............................

..................2................................

..........................6.............................

...................4............................

Το κείμενο στην κανονική του μορφή:

...Ο μεγάλος αριθμός των αθηναϊκών επιγραφών έχει συσχετιστεί με την έννοια της διαφάνειας που θεωρείται βασικό χαρακτηριστικό της δημοκρατίας και σύμφωνα με τη σύγχρονη πολιτική θεωρία αλλά και σύμφωνα με τα κείμενα των αρχαίων. Για παράδειγμα, στις Iκέτιδες του Eυριπίδη ο Θησέας λέει ότι οι γραπτοί νόμοι είναι ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της δημοκρατίας, ενώ ο τύραννος κρατάει τους νόμους μόνο για τον εαυτό του. Tο σημαντικότερο, υπεύθυνοι για τη σύνταξη και τη δημοσιοποίηση των κειμένων αυτών ήταν απλοί πολίτες, που αποκτούσαν επαρκή γνώση γραφής και ανάγνωσης μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας ή παρακολουθώντας ιδιωτικά μαθήματα. Eν ολίγοις, θα λέγαμε ότι δεν είναι η απλότητα ενός συστήματος γραφής αλλά οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες που καθορίζουν ποιος μπορεί να μάθει να γράφει και να διαβάζει, και σε ποιο βαθμό.

Στα μέσα του 8ου αιώνα π.X. χρονολογούνται οι πρώτες ελληνικές αλφαβητικές επιγραφές που προέρχονται είτε από την ελλαδική χερσόνησο, όπως η παλιότερη επιγραφή, έμμετρη, σε υστερογεωμετρική οινοχόη από το Δίπυλο της Aθήνας (περ. 740 π.X.), είτε από τα νησιά του Aιγαίου, όπως η επιγραφή σε ροδιακό σκύφο (περ. 720 π.X.) ή η επιγραφή σε μεγάλο πίθο από τη Φαιστό της Kρήτης (πριν από το 700 π.X.). Επίσης, από τις Πιθηκούσες της Kάτω Iταλίας, την αρχαιότερη ελληνική αποικία στη Δύση, προέρχεται η πιο μεγάλη επιγραφή, έμμετρη και πάλι, αυτών των χρόνων (κάπου στα 750-700 π.X.) χαραγμένη πάνω στην κοτύλη του Nέστορα^[8]. Πρόκειται για ιδιωτικού χαρακτήρα χαράγματα που απλοί άνθρωποι χάραζαν, συνήθως μετά το ψήσιμο του πηλού, είτε πάνω σε αγγεία ή πήλινες πινακίδες είτε σε άλλα αντικείμενα, όπως αναθηματικά, ορειχάλκινα ή πέτρινα, αγαλματίδια. Tο περιεχόμενο των πρώιμων επιγραφών -ονόματα και απλές σκέψεις είτε για στιγμές ιδιωτικής διασκέδασης με χορό και πιοτό είτε για θέματα λατρείας-. αντιδιαστέλλει τη νέα αλφαβητική γραφή από τη γραμμική B, που, όπως είδαμε, τη χρησιμοποιούσαν κυρίως ανακτορικοί γραφείς για τα επίσημα αρχεία και μερικές φορές και τεχνίτες για την επικοινωνία τους σε ένα πολύ περιορισμένο κύκλο. Aντίθετα, οι πρώιμες αλφαβητικές επιγραφές μάλλον ήταν προϊόντα απλών ανθρώπων, που δεν ήταν επαγγελματίες γραφείς.

Mε λίγα λόγια, θα λέγαμε ότι οι Έλληνες κατά τους πρώιμους αρχαϊκούς χρόνους χρησιμοποίησαν τη νέα, ευκολομάθητη γραφή για να σημαδέψουν τα ιδιόκτητα αντικείμενά τους και για να αυτοδιαφημιστούν -κάτι που ταίριαζε στον ανταγωνιστικό κόσμο των αρχαϊκών χρόνων- αλλά και για να τιμήσουν τους θεούς τους. Mε την πάροδο του χρόνου η γραφή άρχισε να εξυπηρετεί ανάγκες σε όλο και περισσότερους τομείς της καθημερινής ζωής. Oι έμποροι μπορούσαν να καταγράφουν πράγματα χρήσιμα για τους ίδιους, οι τεχνίτες να υπογράφουν τα προϊόντα τους, και οι ποιητές να καταγράφουν την ποιητική τους δημιουργία. Mέσα στον 7ο αιώνα, όταν έντονες κοινωνικές συγκρούσεις συντάραξαν τις πόλεις του ελλαδικού χώρου και δημιουργήθηκαν αποικίες, δηλ. νέες ελληνικές κοινότητες, από τη Mαύρη Θάλασσα ως τα στενά του Γιβραλτάρ, η γραφή αναδείχτηκε σε μέσο που μπορούσε να περιορίσει την αστάθεια, τη σύγχυση και την ασυδοσία. Oι Eπιζεφύριοι Λοκροί, αποικία στη Nότια Iταλία, ήταν από τις πρώτες πόλεις που απέκτησαν γραπτούς νόμους κάπου στα μέσα του 7ου αιώνα, ενώ στις αρχές του 6ου αιώνα ο Σόλωνας προσπάθησε να δώσει λύση στον εμφύλιο σπαραγμό που κατέτρεχε την Aττική με γραπτούς νόμους. Σε διάφορες ελληνικές πόλεις οι κατάλογοι ονομάτων αξιωματούχων χρησίμευαν ως χρονολογικό σύστημα. Στην Aθήνα διατηρούσαν κατάλογο των επωνύμων αρχόντων από το 683/2 π.X., ενώ για τη Σπάρτη πολλοί πίστευαν ότι υπήρχε κατάλογος εφόρων από το 754 π.X. Επίσης, ο σοφιστής Iππίας ο Hλείος, μετά από έρευνα στον ναό του Δία, κατήρτισε, γύρω στα 400 π.X., πλήρη κατάλογο των νικητών στους Ολυμπιακούς αγώνες στο αγώνισμα δρόμου (στάδιον) από την ίδρυσή τους ως τις μέρες του. Στην προσπάθειά του οφείλουμε την ακριβή χρονολόγηση των πρώτων Ολυμπιακών αγώνων το 776 π.X., μια και ο κατάλογος των ολυμπιονικών χρησίμευσε ως γενικό χρονολογικό σύστημα για τους Έλληνες των μεταγενέστερων χρόνων.

Άννα Μίσσιου, Γραφή και ελληνική γλώσσα, 2007, www.greek-language.gr

Μαρία Πουρνάρα

Δραστηριότητα κατανόησης γραπτού λόγου (επίπ. Γ1)

2012-01-22T09:55:00.000-08:00

Δραστηριότητα κατανόησης γραπτού λόγου

Διαβάστε το παρακάτω απόσπασμα επιστημονικού άρθρου για τις σχέσεις των ευρωπαïκών γλωσσών και βρείτε ποιες από τις φράσεις που ακολουθούν είναι σωστές, ποιες όχι και ποιες περιέχουν μια πληροφορία που δεν αναφέρεται στο κείμενο. Γράψτε την απάντησή σας δίπλα σε κάθε φράση, όπως στο παράδειγμα. Οι σωστές απαντήσεις είναι επτά (7) χωρίς το παράδειγμα.

Το ευρωπαϊκό γλωσσικό τοπίο

Η ευρωπαϊκή ενοποίηση, για να είναι ουσιαστική, δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στην κατάργηση των συνόρων αλλά πρέπει να στηριχθεί στην απρόσκοπτη επικοινωνία των ευρωπαίων πολιτών πέρα από τα γλωσσικά σύνορα. Αυτό σε πρώτη φάση είναι δυνατόν χάρη στον μεσολαβητικό ρόλο των πολύγλωσσων ατόμων, ο αριθμός των οποίων είναι εξαιρετικά υψηλός πάνω στη γη.

Μια σύντομη ματιά στη γλωσσική κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μας αποκαλύψει ότι κάτω από την επιφανειακή ετερογένεια κρύβεται μια υψηλού βαθμού ομοιογένεια. Όλες οι γλώσσες των λαών που τη συναπαρτίζουν (με εξαίρεση τα φιλανδικά) θεωρητικά ανήκουν σε τρεις ομάδες της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας: την αγγλοσαξονική (κελτική), τη ρομανική και την ελληνική. Οι δύο πρώτες αριθμούν πολλά μέλη, ενώ η ελληνική καταλαμβάνει μόνη της την τρίτη ομάδα. Στην πράξη όμως δεν υπάρχει αμιγής γλώσσα. Είναι λ.χ. γνωστό ότι, αν και η αγγλική ανήκει στην αγγλοσαξονική ομάδα, το 65-75% του λεξιλογίου της είναι ρομανικής προέλευσης. (Στο ποσοστό αυτό περιλαμβάνονται και τα δάνεια από την ελληνική, επειδή τα περισσότερα εισήλθαν μέσω της λατινικής). Αλλά και η γαλλική, ενώ ανήκει στη ρομανική ομάδα, περιέχει ένα ποσοστό 2,5% αγγλοσαξονικού λεξιλογίου και 4% ελληνικού, με μεγάλη όμως παραγωγική δύναμη. Η νέα ελληνική, πάλι, περιλαμβάνει σε ποσοστό περίπου 4% λέξεις αγγλοσαξονικής προέλευσης και πολύ περισσότερες ρομανικής προέλευσης (κυρίως δάνεια από τη λατινική και λιγότερο από τη γαλλική). Ακόμη το μεγάλο της πλεονέκτημα είναι ότι, στο λόγιο λεξιλόγιο, μοιράζεται με τη γαλλική και την αγγλοαμερικανική την αρχαία ελληνική κληρονομιά, η οποία της επιτρέπει να δημιουργεί νέες λέξεις που δίνουν στον μη ειδικό την εντύπωση ότι είναι πέρα για πέρα ελληνικές, π.χ. αερολιμένας, αντιβιοτικό, ηλεκτρισμός, τεχνολογία, σπηλαιολόγος. Αν ακόμη ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι σε πολύ μεγάλο βαθμό τα ίδια στοιχεία δανείστηκαν οι διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες από τη γαλλική ή την αγγλοαμερικανική, καθώς και η περίπτωση των μεταφραστικών δανείων (που η πιστότητα της μετάφρασής τους βοηθά αναμφίβολα στη γρήγορη ανάκληση/εκμάθησή τους) -π.χ. thermomètre > θερμόμετρο, bionic > βιονικός, astrophysics > αστροφυσική-, θα διαπιστώσουμε ότι τα γλωσσικά σύνορα είναι ακόμη πιο ρευστά. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά το ρόλο της ελληνικής, η ελληνική από τη μια μεριά εισχώρησε μέσω της λατινικής στις ρομανικές γλώσσες (εκ των οποίων η γαλλική εισχώρησε στην αγγλική), κι από την άλλη εξακολουθεί να εισχωρεί στα ειδικά λεξιλόγια των ρομανικών και αγγλοσαξονικών γλωσσών, δημιουργώντας μια υπεργλωσσική κοινή λεξιλογική ζώνη. Εξάλλου, οι ρομανικές γλώσσες εισχώρησαν στην ελληνική, αφού προηγήθηκε η μητέρα τους, η λατινική - π.χ. κάμαρα, βάρκα, κουρσάρος, καπέλο, μπουκάλι, σαρδέλα, μενού, γκαράζ, κτλ. Διαπιστώνεται δηλαδή ένας φαύλος κύκλος, αμφίδρομες σχέσεις, ένα γλωσσικό αλισβερίσι συνεχές και σε τελευταία ανάλυση ενοποιητικό.

Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Ά. 1996.: Το λεξιλόγιο της νεοελληνικής και ο ευρωπαϊκός γλωσσικός πλουραλισμός. Στο Η ελληνική γλώσσα στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση: Γλωσσικός πλουραλισμός και εθνοκεντρισμός (πρακτικά συνεδρίου), 95-102 (γαλλικό κείμενο 343-350). Αθήνα: Κέντρο Λογοτεχνικής Μετάφρασης.

http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/studies/europe/B7/index.html

ΣΩΣΤΟ/ ΛΑΘΟΣ / ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

1. Στην πραγματικότητα υπάρχουν “καθαρές” γλώσσες. ΛΑΘΟΣ (παράδειγμα)

2. Τα φιλανδικά δανείστηκαν κυρίως από τις ρομανικές γλώσσες.

3. Η ρομανική δε διακλαδίζεται σε άλλες γλώσσες.

4. Περίπου 20% αγγλικών λέξεων έχουν διεισδύσει στη γαλλική γλώσσα.

5. Η νέα ελληνική περιέχει λιγότερες λέξεις ρομανικής προέλευσης από ό,τι αγγλοσαξονικές.

6. Η αρχαία ελληνική επέτρεψε να δημιουργηθούν νέες λέξεις, κυρίως επιστημονικές, που πέρασαν στο λεξιλόγιο αγγλοσαξονικών και ρομανικών γλωσσών, καθώς και της νέας ελληνικής.

7. Πολλές ρομανικές λέξεις “έγιναν” ελληνικές κατά το πρότυπο της λατινικής.

8. Οι σχέσεις των γλωσσών είναι πολύπλοκες κι αυτό λειτουργεί αρνητικά, δημιουργώντας συγκρούσεις και διχασμούς.

Μαρία Πουρνάρα, φιλόλογος

Λύσεις: 2. δεν αναφέρεται, 3. λάθος, 4. λάθος, 5. λάθος, 6. σωστό, 7. σωστό, 8. λάθος.

Δραστηριότητες Χρήσης Γλώσσας για το Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας (επίπ. Γ1/Γ2)

2012-01-05T05:19:00.000-08:00

Δραστηριότητα συμπλήρωσης κενών

Στο παρακάτω απόσπασμα ενός επιστημονικού άρθρου με θέμα την ιστορία της ελληνικής γλώσσας λείπουν κάποιες λέξεις. Από τη λίστα των λέξεων που σας δίνονται στη συνέχεια επιλέξτε τις σωστές σημειώνοντας τον αριθμό του κενού δίπλα στην λέξη που ταιριάζει για τη συμπλήρωσή του, όπως στο παράδειγμα.

Οι λέξεις που πρέπει να συμπληρώσετε είναι πέντε χωρίς το παράδειγμα. Υπάρχουν 6 που δεν ταιριάζουν σε κανένα κενό.

Το γλωσσικό ζήτημα στο νέο ελληνικό κράτος

Οι συζητήσεις για τη δημιουργία εθνικής ελληνικής γλώσσας που χαρακτηρίζουν την περίοδο που προηγείται της Επανάστασης είναι στενά συνδεδεμένες με την εγκατεστημένη εδώ και πολλούς αιώνες “διγλωσσία” και οι γλωσσικές αντιπαραθέσεις έχουν, όπως συνήθως συμβαίνει, ευρύτερο ιδεολογικό κοινωνικό και πολιτικό περιεχόμενο. Η κλασικιστική άποψη επιθυμεί την ...............0........................... στην αρχαία ελληνική, τη μόνη “καθαρή “ μορφή ελληνικής, απαλλαγμένη από τις “φθορές” επιμειξιών που αρχίζουν στην ελληνιστική εποχή και ......................1...................με την τουρκική κατάκτηση. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ελληνική, όπως και όλες οι γλώσσες, δάνεισε αλλά και ............................2............ από πολλές γλώσσες στη διάρκεια της ιστορίας της (προελληνικές γλώσσες, σημιτικές γλώσσες, λατινική, ρομανικές γλώσσες, τουρκική, σλαβικές γλώσσες, αγγλική, γαλλική κ.ά.) Η δεύτερη άποψη αναγνωρίζει την ομιλουμένη και τη σημασία της, αλλά επιθυμεί να την “καθαρίσει” και να την “ανορθώσει”: να την ....................3........... από τα τουρκικά δάνεια και να παρέμβει, σε κάποιο βαθμό, στη φωνολογία, στη μορφολογία και στη σύνταξη με βάση τα αρχαïστικά ή αρχαιότροπα πρότυπα. Η τρίτη άποψη υποστηρίζει απερίφραστα την ομιλουμένη ως θεμιτό υποψήφιο για το ρόλο της εθνικής γλώσσας. Σε όλη αυτή τη ..................4.................. για τη δημιουργία εθνικής γλώσσας θα πρέπει να τονιστεί ένα σημείο που είναι σημαντικό για την περίοδο αυτή: η ανάγκη της επιβεβαίωσης – μέσω της αρχαιοελληνικής γλωσσικής κληρονομιάς που διαθέτει ...............5........ στην Ευρώπη – τόσο της ευρωπαïκής ταυτότητας των Νεοελλήνων, που αμφισβητείται από τους ξένους (ή από κάποιους ξένους), όσο και της σχέσης της νεότερης με την αρχαία Ελλάδα.

(Αναστ. Χριστίδη, Η νέα ελληνική γλώσσα και η ιστορία της, σ. 15, Η ελληνική γλώσσα, έκδ. Κέντρο ελληνικής γλώσσας 1996)

επιστροφή 0

αντικατάσταση

δανείστηκε

εξουδετερώθηκαν

κορυφώνονται

έδωσε

περουσία

απαλλάξει

μάθηση

συζήτηση

εξαρτηθεί

κύρος

Μαρία Πουρνάρα, φιλόλογος

Απαντήσεις: κορυφώνονται 1, δανείστηκε 2, απαλλάξει 3, συζήτηση 4, κύρος 5.

Δραστηριότητα αναζήτησης λαθών

Ένας φίλος αντέγραψε και σας έστειλε το παρακάτω απόσπασμα μιας επιστημονικής ομιλίας σχετικά με τις κυρίαρχες και τις ασθενείς γλώσσες. Έκανε όμως κάποια λάθη στην αντιγραφή. Βρείτε τις λανθασμένες λέξεις και γράψτε τες από κάτω, σημειώνοντας τον αριθμό της σειράς στην οποία βρίσκονται, όπως στο παράδειγμα. Οι λέξεις που πρέπει να βρείτε είναι επτά χωρίς το παράδειγμα.

Γλώσσα και πολιτισμός

1 Η γλώσσα είναι κοινωνικό προïόν. Φοβούμαι λοιπόν ότι η ανάμειξη των κοινωνιών θα 2οδηγήσει σε ανάμειξη των γλωσσών με κυρίαρχες τις γλώσσες εκείνες από τις οποίες θα 3εκφράζουν τις κυρίαρχες κοινωνίες. Η πάλη θα είναι αμείλικτη και το αποτέλεσμα 4συντριπτικό για τις αδύνατες κοινωνίες και τις αδύνατες γλώσσες. Και αυτό που θα γίνει 5αργά και σταθερά και ίσως να οδηγηθεί, χωρίς να το συνειδητοποιήσουμε, στη γλωσσική 6και πολιτιστική αλλοτρίωση τον Έλληνα. Φοβούμαι πως ήδη ο Έλληνας αισθάνεται έτσι. 7Αισθάνεται κατώτερο τη γλώσσα του και τον πολιτισμό του, ενώ αισθάνεται ανώτερος, 8όταν μιλάει αγγλικά για παράδειγμα. Αυτές είναι η καρδιά του προβλήματος: ο ξεριζωμός 9από τα δικά μας. Η νόθευση ύστερα ακολουθεί. Και εδώ είναι που θα στήριζα την 10πρότασή μου: Για να αποφύγουμε τη γλωσσική μας παραμόρφωση, είναι ανάγκη για να 11αποφύγουμε την πολιτιστική μας παραμόρφωση. Αν θέλουμε να έχουμε δική μας 12γλώσσα, είναι ανάγκη να έχουμε δικό μας πολιτισμό, ικανό να ενσωμάτωσε και να 13αφομοιώνει τα ξένα γλωσσικά στοιχεία.

( Χ.Λ. Τσολάκης, ομιλία στο 17ο Βορειοελλαδικό Ιατρικό Συνέδριο της Ιατρικής Εταιρίας Θεσσαλονίκης, Απρίλιος 2003, δημοσ. στο βιβλίο Έκφραση-Έκθεση Α' Λυκείου)

Αριθμός σειράς Λανθασμένη λέξη

0. 2η σειρά από τις οποίες (παράδειγμα)

Μαρία Πουρνάρα, φιλόλογος

Λύσεις: 4η σειρά που, 5η σειρά οδηγηθεί, 6η σειρά τον, 7η σειρά κατώτερο, 8η σειρά Αυτές, 10η σειρά για, 13η σειρά ενσωμάτωσε.

Παρουσίαση του Παρθενώνα

2011-11-29T04:55:00.000-08:00

Στην ιστοσελίδα WWW.PARTHENONFRIEZE.GR/#/VIEW
έχετε κείμενα και ένα αρχείο κινούμενης εικόνας (βίντεο) με μια πανέμορφη, διεξοδική παρουσίαση του Παρθενώνα.

Δραστηριότητα χρήσης γλώσσας επίπ. Β2 του Πιστοπ. Ελληνομάθειας

2011-11-29T04:19:00.000-08:00

Δραστηριότητα για τη Χρήση γλώσσας του Πιστ. Ελληνομάθειας

Στο απόσπασμα που ακολουθεί από το διήγημα Με το λεωφορείο του Τ. Καλούτσα να συμπληρώσετε τα κενά με λέξεις ομόρριζες των παρακάτω:

ξένος, ανάγκη, βίος, συντήρηση, κυβέρνηση, πλήθος, άνθρωπος, νέος, αθλητής, απόφαση.

...Ξαφνικά του πέρασε μια σκέψη, από τις πιο ..................................... και εξωφρενικές που γεννιούνταν συχνά μες στο μυαλό του. Αν κάτι συνέβαινε κι έπρεπε ............................., από δω και πέρα να ....................... μόνοι τους, μακριά από τον υπόλοιπο κόσμο, οι επιβάτες αυτού του λεωφορείου, τι θα γινόταν; Θα τα κατάφερναν άραγε να δημιουργήσουν και να ....................................... ένα υγιή, αξιοπρεπή και αυτεξούσιο* πυρήνα ζωής; Παρόμοιες σκέψεις έκανε – ήταν φανερό- όταν καμιά φορά ένας οίστρος* αισιοδοξίας, ρομαντικός και ίσως γι΄αυτό λιγάκι ανεδαφικός ή και ανώφελος, τον κυρίευε. Δεν μπόρεσε να μη θυμηθεί εδώ τα λόγια ενός παλιότερου σοφού ................................. του έθνους* που είχε πει, μιλώντας πάλι για τους πρόσφυγες, πως αποτελούν ........................................... που διαθέτει “υπέροχο ......................... υλικό”. Ναι, συμφωνούσε κι αυτός, ασφαλώς θα τα κατάφερναν, Είχανε κάτι από την αρετή των προγόνων μέσα τους αυτά τα παιδιά. Είχαν τη ................................... και την υγεία, ας έκρυβαν τα ..................................... κορμιά τους μέσα σε άβολα ρούχα. Ενώ αυτός είχε αρχίσει να κάνει στομάχι. Το κοίταξε μια στιγμή μελαγχολικά, περνώντας το χέρι του ανάλαφρα πάνω του, κι .......................... να μη φάει το μεσημέρι, θα άρχιζε δίαιτα...

αυτεξούσιος = ανεξάρτητος , αυτοτελής

οίστρος = συναισθηματική ένταση που χαρακτηρίζεται από έμπνευση, ενθουσιασμό, δημιουργικότητα

κυβερνήτης του έθνους = ο Ελευθέριος Βενιζέλος

(Θέμα του διηγήματος είναι η συνύπαρξη στην ελληνική κοινωνία πολιτισμικά διαφορετικών ομάδων.)

Μαρία Πουρνάρα

Φιλόλογος

Δραστηριότητες για τα επίπεδα Γ1, Γ2 του Πιστοπ. Ελληνομάθειας

2011-11-01T06:06:00.000-07:00

Μόλυνση του περιβάλλοντος

1. Στο παρακάτω κείμενο να βρείτε συνώνυμες λέξεις/φράσεις των υπογραμμισμένων λέξεων.

2. Να κλίνετε τα ονόματα : περιβάλλοντος, μήκη, διεθνή ένταση.

3. Να αντικαταστήσετε χρονικά τα ρήματα : υπερβαίνουν, επιβαρύνουν, αποτελούν.

4. Η μόλυνση και η καταστροφή του περιβάλλοντος απειλούν να επιβαρύνουν τη ζωή όλων των κατοίκων του πλανήτη.
Να διατυπώσετε διαφορετικά την παραπάνω φράση του κειμένου ξεκινώντας ως εξής:
Η ζωή όλων των κατοίκων του πλανήτη...

Η διαταραχή του παγκόσμιου οικοσυστήματος

Τα οικολογικά προβλήματα δεν είναι άσχετα και με το ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος. Τα προβλήματα αυτά, από τη φύση τους, είναι ζητήματα που υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα. Η μόλυνση και η καταστροφή του περιβάλλοντος απειλούν να επιβαρύνουν τη ζωή όλων των κατοίκων του πλανήτη. Το πρόβλημα ήρθε στο προσκήνιο της επικαιρότητας από τη δεκαετία του 1980, στην αρχή με τη μορφή της πιθανής μόλυνσης από την αλόγιστη χρήση της πυρηνικής ενέργειας ή και των πυρηνικών όπλων. Το μεγάλο πυρηνικό ατύχημα στον σοβιετικό σταθμό παραγωγής πυρηνικής ενέργειας του Τσερνόπμπιλ στην Ουκρανία, το 1986, υπογράμμισε ακόμη πιο έντονα το στοιχείο αυτό. Η καταστροφή των παρθένων δασών του Αμαζονίου, το φαινόμενο του θερμοκηπίου και η εμφανής βίαιη μεταβολή του κλίματος σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη αποτελούν περαιτέρω ενδείξεις αυτού του μεγάλου προβλήματος. Εξάλλου, και οι πλουτοπαραγωγικές πηγές της γης δεν είναι ανεξάντλητες. Ενδεικτικό είναι το πρόβλημα της λειψυδρίας που αντιμετωπίζουν αρκετές περιοχές, ιδίως στη Μέση Ανατολή, και το οποίο μπορεί να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη διεθνή ένταση στο μέλλον.

(από το βιβλίο Ιστορίας Γ΄τάξης Γενικού Λυκείου)

Παραγωγή γραπτού:

- Συμμετέχοντας σε έρευνα που διεξάγει ένα οικολογικό περιοδικό, γράφετε και στέλνετε ένα κείμενο απαντώντας σε ένα από τα παρακάτω ερωτήματα :

Ποιος είναι, κατά τη γνώμη σας, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το περιβάλλον σήμερα και γιατί;
Τι μπορεί να κάνει ο καθένας μας για την προστασία του περιβάλλοντος;

Δραστηριότητα για εξάσκηση στον τύπο του εξεταστικού θέματος Χρήση γλώσσας του Πιστοποιητικού Ελληνομάθειας (επίπ. Γ1, Γ2)

2011-10-18T03:18:00.000-07:00

Παρίσι - Αθήνα

Το παρακάτω κείμενο είναι απόσπασμα του βιβλίου του Β. Αλεξάκη Παρίσι - Αθήνα και αναφέρεται στην προσωπική εμπειρία του αφηγητή κατά την εκμάθηση της γαλλικής ως ξένης γλώσσας.

....Φυσικά, δεν γινόταν να δώσω κείμενό μου με μία έστω ανορθογραφία. Προσπαθούσα να επιβιώσω ως δημοσιογράφος. Αισθανόμουν συνεχώς υποχρεωμένος να αποδεικνύω ότι ήξερα καλά τη γλώσσα. Ήμουν βέβαιος ότι το παραμικρό λάθος μπορούσε να με ζημιώσει ανεπανόρθωτα. Και δεν έπεσα έξω: κινδύνεψα να μην μπορέσω να συναντήσω έναν από τους αρχισυντάκτες κάποιου παρισινού περιοδικού, στο οποίο σκόπευα να πουλήσω μια σειρά συνεντεύξεων, εξαιτίας ενός λάθους που έκανα στο τηλέφωνο μιλώντας με τη γραμματέα του. Για κακή μου τύχη, χρησιμοποίησα τη φράση à tout hasard, που σημαίνει “για κάθε ενδεχόμενο”, προφέροντας το δεύτερο t της λέξης tout σαν να άρχιζε από φωνήεν η επόμενη λέξη. Θυμάμαι την αντίδρασή της: βουβάθηκε εντελώς. Κατόπιν, σαν δασκάλα που απευθύνεται στον πλέον καθυστερημένο μαθητή της, επανέλαβε τη φράση, αφήνοντας ένα τεράστιο κενό ανάμεσα στο του και το αζάρ. Αν είχα ν' αντιμετωπίσω τον αθηναïκό τύπο, θα το έκανα φυσικά με μεγαλύτερη άνεση: τα ενδεχόμενα σφάλματά μου δεν θα δημιουργούσαν την υποψία ότι μπορεί και να μην ήξερα καλά ελληνικά. Άλλωστε, τα λάθη που κάνει κανείς στη δική του γλώσσα ανήκουν, κατά κάποιο τρόπο, σ΄αυτήν, συμμετέχουν στην εξέλιξή της και καμιά φορά επιβάλλονται. Τα περισσότερα λάθη που έκανα μικρός αναιρέθηκαν από μόνα τους χάρη στην απλοποίηση της γραφής και την κατάργηση των πνευμάτων και της περισπωμένης. Ομολογώ ότι αυτή η αλλαγή, όσο φυσιολογική κι αν είναι, με δυσαρεστεί μερικές φορές, γιατί βελτίωσα αρκετά την ορθογραφία μου στο μεταξύ, ώστε να γράφω σωστά τη λέξη επανειλημμένως και να θυμάμαι ότι ηθοποιός παίρνει ψιλή και ηλικία δασεία. Χωρίς πνεύματα οι λέξεις μου φαίνονται λιγότερο γοητευτικές – σαν να τους αφαιρέσαμε τα σκουλαρίκια τους.

Δεν φοβάμαι πια μήπως μου ξεφύγει κανένα λάθος στα γαλλικά. Διεκδικώ τα λάθη μου, όπως διεκδικώ και την ιδιαιτερότητα της προφοράς μου. Τον καιρό που έψαχνα δουλειά στο Παρίσι, αντέγραφα τόσο πιστά τη γαλλική προφορά που μερικοί συνομιλητές μου δε μάντευαν καν ότι ήμουν ξένος. Αργότερα αποδοκίμασα το μιμητισμό μου και σταμάτησα να κάνω προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση. Η προφορά μου γίνεται όλο και πιο έντονα ξενική: οι συνεργάτες της ραδιοφωνικής εκπομπής της Φρανς-Κυλτύρ, στην οποία συμμετέχω κι εγώ, αναρωτιούνται μάλιστα μήπως το κάνω επίτηδες να τονίζω έτσι τις λέξεις. Αν συνεχιστεί αυτή η εξέλιξη, σε λίγο καιρό θα δίνω την εντύπωση ότι δεν έζησα ποτέ στη Γαλλία. Δεν έφτασα δα και στο σημείο να κάνω εσκεμμένα λάθη: αυτά που κάνω άθελά μου είναι αρκετά. Αλλά δεν με ενοχλούν πια. Θεωρώ ότι πρέπει να ξέρει κανείς πολύ καλά τη γλώσσα για να μπορεί να κάνει τα λάθη που κάνω εγώ...

(Βασίλη Αλεξάκη, Παρίσι – Αθήνα)

Να βρείτε και να γράψετε ποιες λέξεις/ φράσεις του κειμένου μπορούν να αντικατασταθούν από τις παρακάτω :

επιζήσω, σαγηνευτικές, στενοχωρεί, μουγγάθηκε, ορθογραφικό λάθος, πιθανά, κυριαρχούν, ηθελημένα, ατυχία, παραγράφτηκαν, οριστικά και αμετάκλητα, προσωπικό χαρακτήρα, σκόπιμα, μιμούμουν, περισσότερο, επέκρινα.

Διαβάστε, αν θέλετε, μερικές σκέψεις του Β. Αλεξάκη στη διεύθυνση http://eranistis.net/wordpress/?p=19258 (και προσέξτε το όμορφο σχόλιο: Οι γλώσσες είναι ανοιχτοί υπέροχοι χώροι και ανάμεσά τους υπάρχουν γεφυρούλες που πας από τη μια στην άλλη και όλες τελικά ενώνονται μεταξύ τους...)

Δραστηριότητα για τον τύπο των εξεταστικών θεμάτων Χρήση γλώσσας και Παραγωγή γραπτού του Πιστοποιητικού Ελληνομάθειας (επίπ. Γ1,Γ2)

2011-10-11T06:32:00.000-07:00

Διορθώστε τα συντακτικά και εκφραστικά λάθη που υπάρχουν στο παρακάτω κείμενο.

Αντικαταστήστε τις υπογραμμισμένες λέξεις/ φράσεις με άλλες συνώνυμες.

Σε ένα κείμενο 300 περίπου λέξεων γράψτε την άποψή σας για την παγκοσμιοποίηση και την αντι-παγκοσμιοποίηση. Το κείμενό σας θα δημοσιευτεί στη σχολική εφημερίδα.

Η παγκοσμιοποίηση είναι μια σύγχρονη τάση συστηματική ενοποίηση όλου του κόσμου στον πλανήτη μας, που έχει ήδη εκτεθεί σε εφαρμογή στην οικονομία, στο εμπόριο, στις επικοινωνίες και στην πληροφορική, στις συγκοινωνίες, στον τουρισμό και φυσικά για την εκπαίδευση. Η τάση αυτή, το νέο σύστημα της παγκόσμιας ανάπτυξης και συνεργασίας, δε γνωρίζει ή δε θέλει να διακρίνει εθνικά και κρατικά σύνορα και συστήματα, ούτε φυλές, θρησκείες, πολιτισμοί, ιστορίες και παραδόσεις. Γι' αυτό εκλαμβάνεται από το ένα μέρος ισοπέδωση της εθνικής ταυτότητας και υπόστασης των λαών, με την οποία εξυπηρετεί μόνο για τους πάσης φύσεως πλανητάρχες της εξουσίας και της οικονομίας και από το άλλο μέρος ως μεγαλόπνοο σχέδιο ανάπτυξης όλους τους λαούς, χωρίς μίση και πάθη ανάμεσά τους και τελικά ως αδήριτη ανάγκη συμβίωσης και εκσυγχρονισμού. Όσο πιο αισθητή όμως γίνεται η κυριαρχική παρουσία της Παγκοσμιοποίησης στη ζωή λαών της Γης, τόσο πιο έντονη κάνει την παρουσία του ένα ρεύμα Αντι-παγκοσμιοποίησης, που ερμηνεύεται ποικιλοτρόπως με τους αναλυτές και εκδηλώνεται ως “λαïκή” διαμαρτυρία εναντίον τους εκπροσώπους της οικονομικής ολιγαρχίας, οι οποίοι δε στοχεύουν πουθενά αλλού παρά από το να κάνουν τους ολίγους πλούσιους πλουσιότερους και τα δισεκατομμύρια των φτωχών φτωχότερους.

(Κείμενο διασκευασμένο από το βιβλίο Ελληνικά, από το κείμενο στη λέξη)

Ασκήσεις λεξιλογίου

2011-06-14T04:43:00.000-07:00

Να συμπληρώσετε τα κενά με παράγωγες, σύνθετες ή ομόρριζες λέξεις των παρακάτω :

ευαισθησία, δομή, υπολογίζω, εμβόλιο, λείπω, δαπάνη, στέλνω, όπλο, συντονίζω.

Προσπαθούν να ενημερώσουν και να ....................................... τους συμπολίτες τους στα προβλήματα των παιδιών άλλων χωρών.

Απουσιάζει η κατάλληλη υλικοτεχνική .................................. για την οικονομική ανάπτυξη του τόπου.

Αποφασίστηκαν περικοπές στον κρατικό ....................................... και έτσι θα μειωθούν οι δαπάνες για την παιδεία.

Από τον επόμενο μήνα θα ξεκινήσει πρόγραμμα ................................... στα σχολεία για τη νέα μορφή γρίππης.

Ήταν τεράστιες οι ............................................ σε τρόφιμα.

Οι περσινές διακοπές μας ήταν οι πιο ............................................ της τελευταίας πενταετίας.

Οι ομάδες που συμμετείχαν στην ..................................... ήταν έμπειρες και καλά προετοιμασμένες.

Πρέπει να είστε ................................................ με ό,τι είναι απαραίτητο για να αντεπεξέλθετε στις δύσκολες συνθήκες.

Ο .......................................... της συζήτησης παρενέβαινε και έκανε ευφυείς παρατηρήσεις.

Κάντε το ίδιο και με τις παρακάτω λέξεις :

πίστη, φυλάσσω, γνώμη, κέντρο, όραση, δημιουργία, τομή, αίσθηση, απόφαση, τρόπος, αίμα, τέλος.

Μπορείς να του λες τα μυστικά σου, γιατί είναι ..........................

Δεν έχω καμία .................................... να σας τον συστήσω για τη θέση που λέτε.

Είναι το ίδιο ........................................... με τον αδελφό του. Επιμένει στην άποψή του και δε μεταπείθεται ό,τι κι αν του πούμε.

Της αρέσει να ντύνεται ...................................., για να τραβάει την προσοχή των άλλων.

Πετυχαίνει πάντα, γιατί είναι ............................................... και διαβλέπει τις συνέπειες των δικών του πράξεων αλλά και των πράξεων των άλλων.

Στον ελεύθερο χρόνο τους τους προτείνουν διάφορες .......................................... ασχολίες.

Αυτή η νέα διδακτκή μέθοδος αποτελεί .............................................. για το σχολείο μας.

Είναι τόσο ............................................. που με το παραμικρό βάζει τα κλάματα.

Ο συνεργάτης του είναι ιδιαίτερα αποφασιστικός, ενώ αυτός αντίθετα είναι εξαιρετικά ............................ .

Είναι πολύ ..................................... άνθρωπος και μαλώνει με όλους στη δουλειά του.

Δεν τα χάνει ποτέ. Είναι πολύ ................................................ .

Το μόνο που τον ενδιαφέρει έναι το προσωπικό του συμφέρον. Είναι ................................

άνθρωπος.

Έργα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

2011-06-08T02:37:00.000-07:00

Στην ιστοσελίδα http://alexandrospapadiamantis.gr/ θα βρείτε κείμενα του σκιαθίτη συγγραφέα.

Άσκηση για το εξεταστικό θέμα "Χρήση Γλώσσας" του Πιστοποιητικού Ελληνομάθειας (επίπ. Γ1)

2011-05-05T01:00:00.000-07:00

Γκαζμέντ Καπλάνι, Με λένε Ευρώπη

Το παρακάτω απόσπασμα για εξάσκηση στη Χρήση γλώσσας των εξεταστικών θεμάτων του Πιστοποιητικού Ελληνομάθειας (επίπεδα Β2, Γ1) προέρχεται από το βιβλίο του Γκαζμέντ Καπλάνι Με λένε Ευρώπη. Ο συγγραφέας, μετανάστης ο ίδιος από την Αλβανία στην Ελλάδα, συνθέτει ένα μυθιστόρημα που αναφέρεται στο μέλλον (2041), αλλά πραγματεύεται το -πάντα- επίκαιρο θέμα των μεταναστών και των προβλημάτων τους στη χώρα υποδοχής, της ξένης γλώσσας που πρέπει να μάθουν, της υπομονής και επιμονής που πρέπει να δείξουν, της ρατσιστικής συμπεριφοράς που συχνά αντιμετωπίζουν κ.λ.π.

Στο απόσπασμα ο αφηγητής, που μετά την εγκατάστασή του στην Ελλάδα γίνεται συγγραφέας και γράφει τα έργα του στα ελληνικά, εκφράζει τις σκέψεις του για τις προοπτικές που του ανοίγει η νέα γλώσσα.

΄Ασκηση 1 (για το Πιστ. Ελληνομάθειας): Συμπληρώστε τα κενά με λέξεις σύνθετες ή παράγωγες ή ομόρριζες με τις παρακάτω (οι λέξεις είναι τοποθετημένες με τη σειρά) :

βίος, έκθεση, μητέρα, πολιτισμός, αφηγούμαι, μετανάστης, πρόκληση, θέα, σώζω, οίκος, συντρίμμια.

Άσκηση 2 (ανάλυση κειμένου - δεν εξετάζεται στο Πιστ. Ελληνομάθειας): Αφού αποκαταστήσετε το κείμενο κάνοντας την προηγούμενη άσκηση, απαντήστε στα ερωτήματα : Ποια είναι τα πλεονεκτήματα που δίνει, κατά τον αφηγητή, η αφήγηση στην ξένη γλώσσα; Υπάρχουν άλλα, κατά τη γνώμη σας; Γνωρίζετε άλλους συγγραφείς, έλληνες ή ξένους, που έγραψαν λογοτεχνικά κείμενα σε γλώσσες που δεν ήταν η μητρική τους (π.χ. Κόνραντ, Ναμπόκοφ, Ιονέσκο, Αλέξάκης);

Εκεί (στην Αθήνα) ζω, εκεί γράφω, έστω κι αν γράφω για πράγματα που αφορούν την προηγούμενη ζωή μου στην Αλβανία. Δεν το είχα σχεδιάσει, ούτε το είχα φανταστεί, ότι μια ξένη γλώσσα θα γινόταν το μέσο χάρη στο οποίο θα εξασφάλιζα την ......................... μου. Δεν είχα φανταστεί ότι μέσω μιας ξένης γλώσσας θα αναζητούσα την κατοχύρωσή μου, θα προσπαθούσα να γοητεύσω και να αποσπάσω το θαυμασμό των άλλων. Έτσι προέκυψε. Ίσως, σκέφτομαι, μου είναι πιο εύκολο να γράψω στα ελληνικά επειδή ήταν η πρώτη φορά που ....................... δημόσια και εισέπραξα τη δημόσια αναγνώριση.

Γράφοντας σε μια γλώσσα που δεν είναι η ........................... σου, αναδημιουργείς και ανανεώνεις την ταυτότητά σου, την ................................., αλλά προπαντός, όταν πρόκειται γαι τη γραφή, εκείνη του ......................... Η ............................... σημαίνει να αρχίζεις τη ζωή σου από το μηδέν. Το να αφηγείσαι σε μια γλώσσα που δεν είναι η μητρική σου είναι να αρχίζεις την αφήγηση της ζωής σου από την αρχή. Γι' αυτό ένιωθα τα ελληνικά σαν καινούρια παπούτσια που μου ..................................... την επιθυμία να τρέξω. Αφηγούμενος σε μια “ξένη” γλώσσα, ένιωθα όχι μόνο συμμέτοχος, αλλά και ................................ των βιωμάτων μου. Τα ελληνικά μου χάρισαν ένα άλλο στιλ και ρυθμό στην αφήγηση. Αλλά κυρίως μου χάρισαν την απόσταση που είχα τόσο ανάγκη για να αναπλάθω και να διαβάζω ξανά τα προηγούμενα και τα τωρινά μου βιώματα. Και αυτή η απόσταση είναι ............................, καμιά φορά, για τον αφηγητή. Ίσως γιατί μεταμορφώνει τα ........................... σε ανοίκεια. Η “ξένη” γλώσσα δεν κουβαλά το ιστορικό βάρος που κουβαλά η μητρική σου. Αφηγούμενος σε μια “ξένη” γλώσσα, ειδικά για πράγματα βιωματικά, νιώθεις σαν να έχεις αποκτήσει μια ασπίδα που σε προστατεύει από τη ................................. και το αφόρητο βάρος των δικών σου βιωμάτων.

(Απαντήσεις της άσκησης 1 : επιβίωση, εκτέθηκα, μητρική, πολιτιστική, αφηγητή, μετανάστευση, προκαλούσαν, θεατής, σωτήρια, οικεία, συντριβή).

Ακόμη ένας δικτυακός τόπος για ελληνική ιστορία

2011-03-31T03:46:00.000-07:00

Στον ιστότοπο http://www.alfavita.gr/artro.php?id=523 έχετε πρόσβαση σε αρχεία και ντοκουμέντα για διάφορες περιόδους της ελληνικής ιστορίας.

Μπορείτε επίσης να αναζητήσετε πληροφορίες για άλλα γνωστικά αντικείμενα (μυθολογία, βιολογία, λογοτεχνία κ.λ.π.) στον σύνδεσμο

http://www.alfavita.gr/katigoria.php?id=16.

25η Μαρτίου 1821

2011-03-25T04:16:00.000-07:00

Το παρακάτω κείμενο από το δικτυακό τόπο www.24grammata.com αναφέρεται στον πρώτο εορτασμό της 25ης Μαρτίου στην Ελλάδα. Στον ίδιο ιστότοπο θα βρείτε ενδιαφέροντα κείμενα για την ελληνική επανάσταση, το Ρήγα Φερραίο, τον Αδ. Κοραή, την τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ελληνική επανάσταση στα τουρκικά σχολικά βιβλία κ.ά.

Πώς και πότε γιορτάστηκε για πρώτη φορά η 25η Μαρτίου

24grammata.com/ ιστορία

α) Γιορτάστηκε το 1838 με πρωτοβουλία του Δημάρχου, ενώ η Κυβέρνηση δεν εκπροσωπήθηκε επίσημα.
β) Ο Όθων ήταν αντίθετος να συνδυαστεί η επανάσταση με την εκκλησιαστική γιορτή του Ευαγγελισμού.
γ) Το παλάτι δεν επιθυμούσε έξοδα γιορτές την εποχή που οι Αγωνιστές δεν είχαν να φάνε.
δ) Το “υπερθέαμα”: εκατοντάδες νέοι με δαδιά ή λαδοφάναρα σχημάτισαν το “εν τούτω Νίκα” στο Λυκαβηττό, ενώ οι θεατές παρακολουθούσαν αποσβολωμένοι.
ε) Λέγεται ότι για την πρώτη γιορτή της 25ης Μαρτίου δαπανήθηκε μέρος των χρημάτων, που προοριζόταν για την ανέγερση του Πανεπιστημίου.

Γράφει ο Γιώργος Δαμιανός

Η 25η Μαρτίου, ως ημέρα της εθνικής παλιγγενεσίας, γιορτάστηκε για πρώτη φορά στην Αθήνα του 1838 και από τότε καθιερώθηκε με θρησκευτική ευλάβεια σε όλο το πανελλήνιο. Η καθιέρωση της εορτής οφείλεται στην επιμονή και το πείσμα του Δημάρχου της Αθήνας Δημ. Καλλιφρονά ( 1805 – 1879) [1]. Ο Δήμαρχος ήρθε σε ρήξη με τη βαυαρική διοίκηση και συγκεκριμένα με το Υπουργείο των Εσωτερικών το οποίο δεν επιθυμούσε έξοδα για γιορτές, όταν οι αγωνιστές δεν είχαν να φάνε. Κατά μία άλλη εκδοχή το Παλάτι, μάλλον, δεν επιθυμούσε να συνδέσει την εθνική εορτή με την Ορθοδοξία, για να μη δώσει την ευκαιρία στην Εκκλησία να καπηλευτεί την επανάσταση των Ελλήνων. Τελικά, ο Δήμαρχος θα οργανώσει μόνος του [2] τον εορτασμό και εκ του αποτελέσματος κατάφερε να δώσει πανηγυρική ατμόσφαιρα, που ευχαρίστησε τους 17.000 Αθηναίους, οι οποίοι κατοικούσαν, τότε, στην πρωτεύουσα. Συγκεκριμένα, σημαιοστόλισε την πόλη και καθάρισε τις (λιγοστές) πλατείες. Ο εορτασμός άρχισε την παραμονή το βράδυ με 21 κανονιοβολισμούς. Και την άλλη μέρα, Παρασκευή πρωί, ανήμερα του Ευαγγελισμού, η Αθήνα ξύπνησε με 21 νέους κανονιοβολισμούς. Αριθμός συμβολικός , που συνδυάζεται με το ’21 της επαναστασης. Άρχισαν, έπειτα, να χτυπούν πανηγυρικά οι καμπάνες των εκκλησιών.
Το πρωί, της 25ης Μαρτίου 1838, εψάλη δοξολογία στον, τότε, Μητροπολιτικό Ναό της Αγίας Ειρήνης (στην οδό Αιόλου), στην οποία, και μόνο εκεί, παραβρέθηκε και ο Όθων ντυμένος με την παραδοσιακή φουστανέλα. Το απόγευμα οργανώθηκε από το Δήμο χορός στην πλατεία των παλαιών Ανακτόρων στον οποίο συμμετείχαν όλοι οι νέοι της πόλης ανεξάρτητα από την κοινωνική τους τάξη και τους παρακολούθησαν πολλοί από τους Αγωνιστές του 1821. Τη νύχτα ο Δήμαρχος, πάντα, φωταγώγησε με λαδοφάναρα[3] τους κεντρικούς δρόμους και την Ακρόπολη.
Τέλος, οι Αθηναίοι έμειναν αποσβολωμένοι από το υπερθέαμα, όταν αντίκρισαν στο Λυκαβηττό φαναράκια που τα κρατούσαν νεολαίοι της εποχής και σχημάτιζαν ένα τεράστιο φωτεινό σταυρό με τις λέξεις «Εν τούτω Νίκα»[4]. Έτσι, το 1838 γιορτάστηκε για πρώτη φορά η 25 Μαρτίου, ως μέρα μνήμης των Ελλήνων Αγωνιστών του 1821. Και τούτη η γιορτή έγινε με γκρίνια, με διαφωνίες και με πλουσιοπάροχη μεγαλοπρέπεια (ενώ χρήματα δεν υπήρχαν), κατά την πατροπαράδοτη συνήθεια μας. Οι κακές γλώσσες λένε ότι για τη γιορτή ετούτη δαπανήθηκε μέρος των χρημάτων, που προοριζόταν για την ανέγερση του Πανεπιστημίου.

σημειώσεις

[1] Δημ. Λαμπίκη, τα 100 χρόνια του Δήμου Αθηναίων, 1938, σελ. 43

[2] Στους ιστορικούς μελετητές είναι γνωστό το κείμενο του “διατάγματος” 980/1838 που καθιέρωνε τη μεγάλη εθνική εορτή, αλλά το κείμενο τούτο κυκλοφόρησε μόνο στον Τύπο και δε δημοσιεύτηκε ποτέ στην εφημερίδα της Κυβέρνησης (συνεπώς δεν πρόκειται για Διάταγμα). Το κείμενο έχει ως εξής:

«Επί τη προτάσει της Ημετέρας επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίου Εκπαιδεύσεως Γραμματείας, θεωρήσαντες ότι η ημέρα της 25ης Μαρτίου, λαμπρά καθ’ εαυτήν εις πάντα Έλληνα, διά την εν αυτή τελουμένην εορτήν του Ευαγγελισμού της Υπεραγιας Θεοτόκου, είναι προσέτι λαμπρά και χαρμόσυνος, διά την κατ’ αυτήν έναρξιν του υπέρ ανεξαρτησίας αγώνος του Ελληνικού Έθνους, καθιερούμεν την ημέραν ταύτην εις το διηνεκές ως ημέραν Εθνικής Εορτής και διατάττομεν την διαληφθείσαν Γραμματείαν να δημοσίευση και ενεργήση το παρόν Διάταγμα».

[3]Είναι αξιοσημείωτο να τονιστεί ότι τότε η πρωτεύουσα, φωτιζόταν με 70 – 80 λαδοφάναρα του Δήμου και όταν φυσούσε δυνατός άνεμος έσβηναν όλα. Για να περιοριστούν τα περιττά έξοδα (για το φωτισμό ο Δήμος δαπανούσε το 5% του προϋπολογισμού του) κατά τις νύχτες με φεγγάρι, άναβαν μόνο τα 20-25 λαδοφάναρα.

[4] αναφέρεται και στους στίχους του Παν Σούτσου:” και αστήρ εν τούτω νίκα/ επεφάνη φωτεινός…”

......................................................................................................................................................................

Με αφορμή την επέτειο της 25ης Μαρτίου κάποιος συνάδελφος έγραψε ένα διαφορετικό από τα συνηθισμένα κείμενο για τους δεκαεπτάχρονους επαναστατημένους μαθητές του, το οποίο κυκλοφόρησε στο facebook και με συγκίνησε ιδιαίτερα με την ευαισθησία του, την αγάπη που αποπνέει για τους νέους και το αισιόδοξο μήνυμα που έχει να τους μεταδώσει μέσα από την τελική παραίνεση. Το παραθέτω για προβληματισμό...

Σκέφτηκα να σου µιλήσω για τον Καραϊσκάκη

Αλλά το µυαλό σου θα πάει στο γήπεδο.

Σκέφτηκα να σου µιλήσω για το 21,

Αλλά ο νους σου θα πάει στην Ορίτζιναλ.

Συλλογίστηκα πολύ, για να καταλήξω αν αξίζει

Να σε ταλαιπωρήσω για κάτι τόσο µακρινό, τόσο ξένο.

Δύο αιώνες πίσω κάποια γεγονότα

Τι να λένε σε σένα; Σε εσένα που βιάζεσαι να φύγεις,

Να πας για τσιγάρο, για καφέ ή για κάτι άλλο.

Θα σου µιλήσω λοιπόν προσωπικά.

Εγώ ο δάσκαλος που δούλεψα ένα χρόνο σε αυτό το σχολείο

Και σε δεκαπέντε µέρες φεύγω για αλλού

Σε εσένα που είσαι εδώ ένα, δύο, τρία

Ή και περισσότερα χρόνια,

Θα σου µιλήσω σταράτα

Για να σου εκφράσω δυο σκέψεις µου.

Οι µαθητές που συνάντησα µέσα στις τάξεις,

Οι µαθητές που δίδαξα φέτος

Στην συντριπτική τους πλειονότητα µε σεβάστηκαν,

Αν και δεν ανταποκρίθηκαν στις απαιτήσεις του µαθήµατος.

Πολλοί όµως από τους υπόλοιπους µαθητές

Δε µε σεβάστηκαν, µε προσέβαλαν κατ' επανάληψη.

Με έργα, µε λόγια, µε ύβρεις,

Δείχνοντας ένα χαρακτήρα και ένα ήθος

Που µε σόκαρε, που µε έβαλε σε µελαγχολικές σκέψεις.

Αυτό το φαινόµενο αποδεικνύει

Πως κάτι σάπιο υπάρχει σε αυτό το σχολείο,

Πως εκτός του γνωστικού ελλείµµατος

Το συγκεκριµένο σχολείο χωλαίνει δραµατικά

Και στο ηθικοπλαστικό του έργο,

Στη διαµόρφωση δηλαδή των µαθητικών ψυχών και πνευµάτων.

Και η ευθύνη για αυτήν την αποτυχία

Είναι ευθύνη αποκλειστικά δική µας,

Των δασκάλων σας και των γονιών σας.

Δεν έχουµε κατορθώσει να σας δείξουµε

Πως χωρίς αρχές η ζωή σας αύριο θα είναι µια κόλαση,

Πως χωρίς όνειρα και στόχους θα χρειαστείτε υποκατάστατα,

Θα καταφύγετε πιθανόν σε επιλογές που θα σας ξεφτιλίσουν,

Θα σας κάνουν να σιχαίνεστε τον εαυτό σας,

Θα σας γεµίσουν τη ζωή πλήξη και κούραση,

Θα σας γεράσουν πρόωρα.

Αν όµως θέλετε µια συµβουλή από ένα δάσκαλο,

Σκεφτείτε το παράδειγµα του Μακρυγιάννη,

Που έφτασε αγράµµατος µέχρι τα πενήντα σχεδόν,

Για να καταλάβει τότε πως η µόρφωση, η καλλιέργεια

Ήταν το όπλο που έλειπε από την προσωπική του θήκη.

Και κάθισε µε πολλή δυσκολία και χωρίς δάσκαλο

Και έµαθε πέντε κολλυβογράµµατα,

Για να µας πει την ιστορία του βίου του,

Το παραµύθι της επανάστασης των υπόδουλων Ρωµιών.

Αυτό το παράδειγµα είναι για σένα το πιο κατάλληλο,

Και µπορείς τριάντα χρόνια νωρίτερα από το στρατηγό Μακρυγιάννη

Να ακολουθήσεις το δρόµο που εκείνος έδειξε,

το µονοπάτι της καλλιέργειας, το δρόµο της παιδείας,

Τη λεωφόρο της προσωπικής σου προκοπής.

Δεν είστε σε τίποτε λιγότερο ικανοί από

Τον µπάσταρδο γιο της καλογριάς, τον Γιώργη Καραϊσκάκη.

Ήταν κι αυτός αθυρόστοµος σαν κι εσάς,

Αλλά είχε αυτό που από τα αλβανικά µάθαµε σαν µπέσα,

Ήταν πάνω απ´ όλα µπεσαλής.

Αυτό θα 'θελα να έχετε κι εσείς.

Υπευθυνότητα, µπέσα, τσίπα.

Να αναλαµβάνετε τις ευθύνες σας,

Να απεχθάνεστε την υποκρισία, να σιχαίνεστε το συµφέρον,

Να µισείτε το ψέµα και την ευθυνοφβßία.

Η αγάπη για τον τόπο του, η λατρεία για την πατρίδα του

Ήταν αυτό που χαρακτήριζε τη ζωή του Νικήτα Σταµατελόπουλου,

του Νικηταρά.

Αγωνίστηκε στη διάρκεια της επανάστασης,

Συνέßαλε στην απελευθέρωση της πατρίδας του

Κι έπειτα φυλακίστηκε,

Για να χαθεί σ' ένα στενοσόκακο του Πειραιά,

Σχεδόν τυφλωµένος, πάµπτωχος και εγκαταλειµµένος από όλους,

Δε ζήτησε τίποτε από την ελεύθερη Ελλάδα

Κι όταν οι γύρω του τον παρακινούσαν να απαιτήσει

Από την κυβέρνηση µια πλούσια σύνταξη,

Απαντούσε πως η πατρίδα τον αµείβει πολύ καλά,

Λέγοντας ψέµατα, για να µην προσβάλει την πατρίδα του.

Είναι δύσκολο, το κατανοώ, το παράδειγµα του Νικηταρά.

Αλλά νοµίζω πως κι εσείς είστε ικανοί για τα δύσκολα,

Μπορείτε να ακολουθήσετε το δρόµο της αξιοπρέπειας,

Να προσπαθήσετε τίµια και µε αγωνιστικότητα

Για εσάς και για το µέλλον της οικογένειας που

Αύριο θα κάνετε.

Ξέρω, καταλαβαίνω, αντιλαµβάνοµαι

Πως σας προτείνω µια διαδροµή ζωής δύσκολη και απαιτητική,

Όταν δίπλα σας κυριαρχεί ο εύκολος δρόµος

των γονιών, των δασκάλων, των πολιτικών,

της εποχής στην οποία µεγαλώνετε.

Όµως κάθε εποχή ελπίζει στους νέους της,

Περιµένει από αυτούς να σηκώσουν ψηλά

Και µε επιτυχία τη σηµαία του αγώνα

και να οδηγήσουν την πατρίδα τους, τον τόπο τους

σε καλύτερες µέρες, σε πιο φωτεινές σελίδες.

Κι όταν βλέπω την εποχή µας

Να µαραζώνει χωµένη στην αλλοτρίωση,

Να ξεψυχά από την τηλεοπτική ανία,

Να µουχλιάζει από το κυνήγι της ευκολίας,

Μόνο σε εσάς ελπίζω,

Στην ειλικρινή σας διάθεση

να αγωνιστείτε,

να αντισταθείτε,

να πολεµήσετε,

να νικήσετε.

Μη µας απογοητεύσετε.

χρήσιμος διαδικτυακός τόπος

2011-03-17T02:24:00.000-07:00

Στην ιστοσελίδα του ηλεκτρονικού περιοδικού 24 Γράμματα www.24grammata.com θα βρείτε ενδιαφέροντα κείμενα για θέματα γλώσσας, ιστορίας, πολιτισμού, εποικαιρότητας κ.λ.π.

Ο βίος του Ισμαήλ φερίκ Πασά

2011-03-07T03:52:00.000-08:00

Το παρακάτω απόσπασμα προέρχεται από το μυθιστόρημα της Ρέας Γαλανάκη Ο βίος του Ισμαήλ Φερίκ Πασά (1989), που αναφέρεται στην ιδιαίτερη ιστορία ενός αγοριού που αιχμαλωτίζεται, εξισαλμίζεται, σταδιοδρομεί στην τουρκική διοίκηση και στέλνεται επικεφαλής του αιγυπτιακού στρατού να καταπνίξει στην ίδια του την πατρίδα - την Κρήτη – την επανάσταση που στηρίζει και χρηματοδοτεί ο αδελφός του.

Αφού το διαβάσετε, απαντήστε στο ερώτημα: Πώς αντιμετωπίζει την καινούρια του ζωή ο νεαρός Ισμαήλ Φερίκ και ποια απόφαση παίρνει όσον αφορά το παρελθόν;

Αναζητήστε πληροφορίες για την πρακτική του εξισλαμισμού στην Ελλάδα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Ξαφνιάστηκε όταν κατάλαβε πως οι συμμαθητές του δεν τον ρωτούσαν ποτέ για τον τόπο που είχε στο μυαλό του, κι όταν αυτός άρχιζε να μιλά, εκείνοι έφευγαν αμίλητοι σαν μόλις να είχε τελειώσει η κουβέντα. Γνώριζαν πως ήταν Έλληνας αιχμάλωτος, απέναντί του όμως έδειχναν να ξέρουν πως ήταν ένα αγόρι με χαμένη μνήμη. Ήθελαν να του την ξαναχαρίσουν μέσα από τις δικές τους αιγυπτιακές αναμνήσεις. Σκέφτηκε πως η απαγόρευση της πατρίδας του στη σχολή σήμαινε πιο πολύ την απαγόρευση όσων εικόνων και αισθημάτων τη ζωογονούασν. Οι καινούριες γλώσσες που μάθαινε, αραβικά, τούρκικα και γαλλικά όφειλαν ν' αντικαταστήσουν τον παλιό του κόσμο μ' ένα πλήρη και φανταστικό, που θα εκτόπιζε τον παλιό, ώσπου να γίνει αυτός μόνο ο χειροπιαστός κόσμος του ώριμου άντρα. Αν και διαισθανόταν πως, καμιά φορά ο αεικίνητος ίσκιος του ανύπαρκτου συνοδεύει τ' ώριμο σώμα παίζοντας γύρω του, όπως ο σκύλος με τον αφέντη του.

Όλα έγινα τόσο γρήγορα, που δεν κατάλαβε πότε περιτμήθηκε και μπήκε σ' άλλη θρησκεία, σαν να μην ήταν αυτός ο ογκόλιθος τίποτε άλλο παρά μια μικρή πέτρα στο οικοδόμημα της δεύτερης ζωής του. Άλλοι διάλεξαν τη ζωή του στρατιώτη για τον αιχμάλωτο, που ήταν ίσως ό,τι πιο καλό θα περίμενε, ανισχυρος ο ίδιος να ορίσει τη μοίρα του. Συνέχεια μιλούσε με τον εαυτό του ελληνικά, χωρίς να μπορεί γι' αυτό και μόνο ν' αποφασίσει κάτι, που θ' άλλαζε τη ζωή του στα πρώτα χρόνια της αιχμαλωσίας. Τα εντός του ελληνικά τον εξωθούσαν στον κίνδυνο της ηθικής τους. Ο καινούριος όμως κόσμος, παρά την αυσττηρότητα της σχολής, κέντριζε τον πειρασμό της φιλομάθειάς του. Μόλις συνειδητοποίησε ότι είχε πια σωθεί από την απειλή ενός άμεσου θαντάτου ή μιας χειρότερης μοίρας, ηρέμησε κια αποφάσισε να μάθει όσο πιο πολλά μπορούσε με το ίδιο πάθος, που τον έκανε μικρό παιδί να μάθει το αλφάβητο και να συλλαβίζει τα χοντρά βιβλία στα αναλόγια των ψαλτών. Δυσκολεύτηκε να πιστέψει πως θα βρισκόταν πια με καινούριο όνομα και καινούρια θρησκεία. Πλην είδε καθαρά πως αυτό ήταν το χαράτσι για τις γνώσεις που θα του πρόσφερε η Αίγυπτος, και αποφάσισε να το πληρώσει χωρίς να του δώσει περισσότερη σημασία απ' ό,τι σ΄εναν φόρο. Και επειδή προέβλεπε από τότε πως ο δεύτερός του θάνατος θα ήταν εξίσου βίαιος με τη δεύτερη γέννησή του, φρόντισε να οπλιστεί όχι μόνο με τις πιο σύγχρονες στρατιωτικές γνώσεις ή την πιο αλάνθαστη σκοποβολή, αλλά και με την αδιάκοπη άσκηση αισθήματος και μυαλού. Επανέλαβε την απόφασή του να αφοσιωθεί στη μνήμη. Ν' ακολουθήσει τη γραμμή μιας αυστηρής εκπαίδευσης και μιας δύσκολης καριέρας, στολίζοντας όμως το μέτωπό του με το στεφάνι του οροπέδιου, μυστικό, δροσερό και ακάνθινο. Να δεσμεύσει στον θηλυκό συμβολισμό του κύκλου μεγάλο μέρος από το αίσθημα και το μυαλό. Εκεί θα εναπόθετε και το παιχνίδι του με το ανύπαρκτο, σαν άντρας. Και ούτε μια φορά δεν είπε ότι θα μπορούσε να ενώσει τις δύο ξεχωριστές ζωές.

(Για μαθητές Λυκείου και Tμήματα Λογοτεχνίας ενηλίκων)

Αθήνα και Σύμη...

2011-02-15T08:48:00.000-08:00

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το βιβλίο Αστραδενή της Ευγενίας Φακίνου (1982), που αναφέρεται στην εσωτερική μετανάστευση στην Ελλάδα τη δεκαετία του ΄60. Η Αστραδενή με την οικογένειά της μετακομίζουν από τη Σύμη στην Αθήνα.

Στο τραπέζι ο πατέρας μου είπε ότι αύριο ξεκινάει δουλειά. Σ΄ ένα μηχανουργείο στον Πειραιά. Τα λεφτά δεν είναι καλά. Το ξέρει, τον πληρώνουν, λέει κάτω από το βασικό. Αλλά, τι να κάνει;... Δε γίνεται αλλιώς. Δεν μπορεί να περιμένει άλλο για μια καλύτερη δουλειά.

Αν όμως κάνουμε οικονομίες, και μ' αυτά τα λεφτά που θα παίρνει, μπορεί σε έξι μήνες... σ΄ ένα χρόνο το πολύ, να μαζέψουμε εκατό χιλιάδες!... Τόσα του χρειάζονται για να πάρει έναν μεταχειρισμένο τόρνο μικρό. Μετά θα γυρίσουμε στη Σύμη. Θ΄ανοίξει ένα μηχανουργείο. Θα ΄χει πολύ δουλειά, γιατί τώρα με τα καραβάκια, με τα τουριστικά μαγαζιά, το χρειάζεται η Σύμη ένα μηχανουργείο. Θα φτιάχνει βίδες, παξιμάδια, καρφιά, τέτοια... έξι μήνες θα στριμωχτούμε... το πολύ ένα χρόνο... και μετά ποιος μας πιάνει!

“Γιατί εδώ στην Αθήνα, λέει ο πατέρας, δεν μπορείς να δεις προκοπή. Σε τρώνε τα έξοδα. Νοίκι, φώτα, εισιτήρια για να πας και να ΄ρθεις στη δουλειά σου, καλύτερο ντύσιμο, πετρέλαιο, κοινόχρηστα...άσε το φαγητό που είναι ακριβότερο.... Ενώ στη Σύμη... το σπίτι μας το ΄χουμε, το μποστανάκι μας το ΄χουμε, καμιά κοτούλα μπορεί να ξαναβάλουμε (εδώ, κοίταξε με τρόπο τη μάνα μου), μπορείς να κατέβεις με τα παλιόρουχα της δουλειάς απ΄το σπίτι στο Γιαλό. Όλοι έτσι γυρίζουν... Εισιτήρια δε χρειάζεσαι, πετρέλαιο δε χρειάζεσαι... Άρα η ζωή είναι φτηνότερη....”

“Και καλύτερη”, είπε η μάνα μου, που δε λέει πολλά.

Εγώ δε μιλάω. Τι να πω κιόλας;... Ούτε ξέρω πια αν θέλω να μείνω στην Αθήνα ή να γυρίσω στη Σύμη... Βέβαια, στεναχωριέμαι λίγο στην Αθήνα, αλλά επειδή είναι αρχή... Μετά... δεν μπορεί να ΄ναι έτσι η ζωή στην Αθήνα!... Δεν μπορεί!....Γιατί τότε, γιατί όλο να έρχονται απ΄τα νησιά κι απ΄τα χωριά στην Αθήνα κι όλο να μένουν;... Δεν μπορεί, και σε καλύτερα σπίτια απ΄ του Σταύρου θα μένουν και θα γλεντάνε και ωραία θα ντύνονται και σε ωραία σχολεία θα πηγαίνουν. Γιατί, αλλιώς, γιατί θα μένανε;... Γιατί;... Μπορεί τώρα που θα πιάσει δουλειά ο πατέρας ν΄αλλάξει η ζωή μας. Και σιγά σιγά ν΄αλλάξει κι αυτός και να θέλει να μείνει...

Ποια είναι τα σχέδια της οικογένειας και πώς βλέπει την εγκατάστασή της στην Αθήνα, προσωρινή ή μόνιμη, και γιατί;

Ποιες είναι οι σκέψεις και τα συναισθήματα της Αστραδενής;

Λεξικά και Εξετάσεις Πιστοποίησης Ελληνομάθειας

2011-02-14T09:34:00.000-08:00

Εκτός από το δικτυακό τόπο του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας (www.greek-language.gr ), για ελληνικά, ελληνογαλλικά και ελληνοαγγλικά λεξικά επισκεφτείτε τον ιστότοπο

www.lexilogos.com/grec_langue_dictionnaires.htm

Εκεί θα βρείτε επίσης γραμματικές, κείμενα, μεταφράσεις ελληνικών τραγουδιών κ.λ.π.

Για τις Εξετάσεις Πιστοποίησης Ελληνομάθειας επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.greeklanguage.gr/certification για πληροφορίες για τα νέα επίπεδα και τη δομή των εξεταστικών θεμάτων.

Η μορφή του πατέρα

2011-01-07T09:56:00.000-08:00

Το παρακάτω κείμενο είναι απόσπασμα από το αυτοβιογραφικό έργο της Πηνελόπης Δέλτα Πρώτες ενθυμήσεις (1932).

Τον πατέρα, εμείς τα παιδιά τον φοβούμασταν πάρα πολύ για να μπορούμε και να τον αγαπούμε. Τον τρέμαμε. Σαν έμπαινε ο πατέρας στο σπίτι, τσιμουδιά δεν ακούουνταν στο σπουδαστήριο, όσο μικρά ή μεγάλα και αν ήμασταν. Αν τύχαινε και βρισκόμαστε στην είσοδο για να δούμε την ώρα ή για καμιά δουλειά, την ώρα που άνοιγε ο πατέρας με το κλειδί του και έμπαινε, πηγαίναμε φρόνιμα και τον χαιρετούσαμε. Και φεύγαμε βιαστικά, μη μας βρει κανένα ψεγάδι.

Θυμούμαι την επιβλητική του παρουσία, το μεγαλείο του, την ομορφιά του, το ψηλό, δεμένο αλλά λεπτό κορμί του, ίσιο σαν λαμπάδα, τα πυκνά και σγουρά μαύρα μαλλιά του, τα γένια του, μαύρα και αρκετά μακριά, κομμένα τετράγωνα, κατά την τότε μόδα, τα μεγάλα αμυγδαλωτά του μαύρα μάτια, τα “ωραία Μπενάκικα μάτια”, όπως έλεγε η μητέρα μου στα γεράματά της, πάντα με λαχτάρα και συγκίνηση. Τον θυμούμαι που έμπαινε στην είσοδο και γέμιζε, λες, αμέσως το σπίτι. Θυμούμαι τον θαυμασμό μου για τον “πατέρα”, την υπερηφάνεια, και συνάμα τη βία να εξαφανιστούμε, μη και μας βρει καμάν αιτία για κατσάδα ή μπάτσο.

Οι μπάτσοι στο πρόσωπο ήταν συχνοί, δίνουνταν εύκολα και θυμούμαι ακόμα τώρα το αίσθημα της ντροπής, του εξευτελισμού όσο και της ζάλης που ακολουθούσε κάθε μπατσιά, που πηγαινοέφερνε το μυαλό μας. Μας μπάτσιζε ο πατέρας κάποτε, αλλά σπανιότερα από τη μητέρα, που ζούσε περισσότερο στο σπίτι και τιμωρούσε συνεπώς συχνότερα και ευκολότερα.

Ο πατέρας ήταν βίαιος, θυμώδης, αυθαίρετος, κοτζάμπασης. Εκείνο που ήθελε το ήθελε και το επέβαλλε. Διέταζε. Και οι άλλοι υπήκουαν. Επιβάλλουνταν. Και οι άλλοι υποχωρούσαν. ΄Ηταν αφέντης. Κάποτε τύραννος. Μα ήταν βαθιά ευγενής. Και ήταν τίμιος στις σκέψεις όσο και στις δοσοληψίες. Και ήταν ειλικρινής, και ήταν υπερήφανος, ίσιος, αλύγιστος, αμείλικτος στο ζήτημα “συνείδηση”. Το νιώθαμε εμείς τα παιδιά, και το ένιωθαν όλοι που τον ήξεραν. Ο πατέρας ήταν “χαρακτήρας”.

Γιατί τα παιδιά φοβούνταν περισσότερο τον πατέρα, αφού η μητέρα “τιμωρούσε συχνότερα και ευκολότερα” ;

Με αφορμή το απόσπασμα, γράψτε ένα κείμενο για το ρόλο του πατέρα και της μητέρας στην ελληνική οικογένεια στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα. Ποιοι είναι οι ρόλοι τους σήμερα ;

Χρόνοι των ρημάτων

2011-01-03T03:51:00.000-08:00

Τεστ στην οριστική όλων των χρόνων των ρημάτων α΄ συζυγίας στην ενεργητική φωνή.

α. Συμπληρώστε τα κενά των φράσεων με το ρήμα στο χρόνο που σας υποδεικνύεται στην παρένθεση.

Όταν ...........................(χτυπώ, αόριστος) το κουδούνι, εμείς .............. (είμαι, παρατατικός) στην κουζίνα και ...................... (ετοιμάζω, παρατατικός) το μεσημεριανό φαγητό.

Μαμά, ....................................... (παρατηρώ, παρακείμενος) ότι τώρα κάνω λιγότερα ορθογραφικά λάθη;

Σου ..............................(ζητώ, υπερσυντέλικος) να μην ψάχνεις στα συρτάρια μου.

................................. (πηγαίνω, στιγμιαίος μέλλοντας) στον οδοντίατρο, γιατί χτες μου ............................ (πονάω, αόριστος) το δόντι μου.

΄Ώσπου να έρθεις, εγώ ............................................ (τελειώνω, συντελεσμένος μέλλοντας) τις ασκήσεις μου.

Το καλοκαίρι ................................... (ψαρεύω, εξακολουθητικός μέλλοντας) και .......................... (παίζω, εξακολουθ. μέλλοντας) με τα ξαδέλφια μου.

Παλιότερα .............................. (προτιμώ, παρατατικός) να ταξιδεύεις με τραίνο, γιατί το ......................... (βρίσκω, παρατατικός) πιο ξεκούραστο.

Πριν από ένα μήνα εγώ και η Ελένη ....................................... (στέλνω, υπερσυντέλικος) μια επιστολή και τη Δευτέρα τους ............................ (τηλεφωνώ, αόριστος) για να μάθουμε την απόφασή τους.

Μέχρι το απόγευμα, οι φίλοι μας .................................. (φτάνω, συντελεσμένος μέλλοντας).

Εσείς ................................. (αγοράζω, στιγμιαίος μέλλοντας) το κρασί και το γλυκό κι εμείς ....................................... (μαγειρεύω, στιγμιαίος μέλλοντας).

β. Συμπληρώστε το γράμμα που λείπει στους παρακάτω αορίστους.

Άρχ..σα, μίλ..σες, αγάπ..σαν, ψών..σες, τραγουδ..σαμε, γύρ..σε, περπατ..σατε, πότ..σες, ευτυχ..σαμε, σκάλ..σαν, ακούμπ..σα.

Ελληνικότητα

2010-12-03T04:37:00.000-08:00

Το παρακάτω κείμενο είναι απόσπασμα της ομιλίας του Γιώργου Σεφέρη κατά την τελετή απονομής του βραβείου Νόμπελ στον ίδιο (1963).

... Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά. Κανόνας της είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες. Ο ίδιος νόμος ισχύει και όταν ακόμη πρόκειται για φυσικά φαινόμενα: "'Ηλιος ουχ υπερβήσεται μέτρα" λέει ο Ηράκλειτος' "ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν".

Ποια χαρακτηριστικά της ελληνικότητας αναφέρει ο Σεφέρης και ποια άλλα θα προσθέτατε εσείς ;

Σχολιάστε επίσης τη φράση του Σεφέρη (από την ίδια ομιλία):
Σ΄αυτό τον κόσμο που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν' αναζητήσουμε τον άνθρωπο όπου και να βρίσκεται.

ελληνική ιστορία

2010-11-24T09:17:00.000-08:00

Για θέματα ιστορίας επισκεφτείτε την ειδική ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού
καθώς και την ιστοσελίδα http://www.ime.gr/chronos/gr

Μετανάστευση, ρατσισμός, διακρίσεις....

2010-11-18T03:35:00.000-08:00

Το παρακάτω κείμενο είναι απόσπασμα από το επιστολικό μυθιστόρημα της Μ. Κλιάφα Ο δρόμος για τον Παράδεισο είναι μακρύς (2003). Η Βερόνικα, δεκαπεντάχρονη αλβανίδα αλληλογραφεί με την Ελένη που ζει στην Αθήνα και με την οποία ακόμη δεν έχει συναντηθεί. Έτσι η Βερόνικα αγνοεί το κινητικό πρόβλημα της Ελένης. Στην επιστολή της γράφει στην Ελένη για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ίδια στη μικρή ελληνική πόλη όπου ζει.

(απόσπασμα από την επιστολή)

Αγαππημένη μου φίλη Ελένη

... Το πρόβλημα είναι οι νέοι μας γείτονες – θέλω να πω, οι ένοικοι των άλλων διαμερισμάτων – οι οποίοι, όταν έμαθαν από το διαχειριστή της πολυκατοικίας πως είμαστε από την Αλβανία, άρχισαν να μαζεύουν υπογραφές για να μας διώξουν. Δε θέλουν, λέει, να ζουν κάτω από την ίδια στέγη με ανθρώπους για τους οποίους δεν ξέρουν από που κρατάει η σκούφια τους και τι καπνό φουμάρουν.

Πρό ημερών η μαμά συνάντησε στο ασανσέρ την κυρία που μένει ακριβώς από κάτω από το δικό μας διαμέρισμα. Την καλημέρισε και, όταν της είπε ποια είναι, η κυρία αυτή άρχισε να βρίζει τη μαμά και να την κατηγορεί πως τάχα κάνουμε θόρυβο και την ενοχλούμε. “Τι ζητάτε στην Ελλάδα;” της είπε. “Εδώ ζούνε τίμιοι άνθρωποι. Δε θέλουμε μαχαιροβγάλτες μέσα στο σπίτι μας. Να ξεκουμπιστείτε και να φύγετε.”. Η μαμά δε μίλησε καθόλου. Τι να της έλεγε;

Χτες είχαμε καινούριο επεισόδιο. ΄Ενας άλλος ένοικος συνάντησε στο διάδρομο τον αδελφό μου και τον αποκάλεσε βρομο-Αλβανό. Ο Σπύρος ήρθε στο σπίτι σε κακά χάλια. Τα έβαλε με τη μαμά. “Δεν είναι ανάγκη να λες σε όλο τον κόσμο πως είμαστε από την Αλβανία”, της είπε.

...Γιατί [αυτοί οι άνθρωποι] δεν καταλαβαίνουν πόσο πολύ μας πληγώνουν; Εμείς δε βλάψαμε κανέναν. Τι διαφορά έχει αν είσαι Αλβανός, Έλληνας, Τούρκος ή Νιγηριανός; Όλοι πλάσματα του Θεού είμαστε. Γιατί μερικοί άνθρωποι γίνονται τόσο κακοί; Γιατί δεν μπορούν να ανεχτούν το διαφορετικό; ...

Βερόνικα

Απαντήστε στο γράμμα της Βερόνικα υπογράφοντας ως Ελένη.

Μια ιστορία για το πορτοκάλι...

2010-11-17T06:39:00.000-08:00

Το πορτοκάλι και μια ηλιαχτίδα (Μάνος Κοντολέων)

'Ηταν κάποτε μια μικρή ηλιαχτίδα. Μικρή, μα πολυταξιδεμένη. Και πού δεν είχε πάει! Είχε ταξιδέψει μέχρι τα πιο μακρινά αστέρια. Είχε διασχίσει το διάστημα σκαρφαλωμένη πάνω σε βιαστικούς γαλαξίες. Μα πάντα γυρνούσε πίσω. Στη ζεστή αγκαλιά του ήλιου. ΄Ωσπου μια μέρα αποφάσισε να έρθει στη Γη. Και ήρθε. Έπαιξε με τα κύματα. Κρύφτηκε μέσα στα σκοτεινά φυλλώματα των δέντρων. Δροσίστηκε στα νερά των ποταμών. Κουβέντιασε, καθισμένη πάνω στα πέταλα μιας μαργαρίτας, με τις μέλισσες και τις πεταλούδες. Ακούμπησε πάνω στις φτερούγες ενός αηδονιού και τραγούδησε μαζί του.
Και οι μέρες περνούσαν." Πότε θα γυρίσεις πίσω; " τη ρωτούσε ο ήλιος. " Αχ , είναι όμορφη η γη!", του απαντούσε εκείνη. " Άσε με να μείνω για πάντα!" Ο ήλιος δεν της το χάλασε το χατίρι. " Μείνε!" της είπε. Κι η ηλιαχτίδα, χαρούμενη, άρχισε να ψάχνει να βρει το πού θα έστηνε το νέο σπιτικό της. Έψαξε εκεί που φυτρώνουν τα λουλούδια. Κι εκεί που υψώνονται τα πεύκα. Εκεί που κοιμούνται τα ελάφια. Εκεί που ξεδιψούνε τα πουλιά. Παντού ήταν όμορφα! Ποιο μέρος να πρωτοδιαλέξει; ΄Ωσπου μια μέρα συνάντησε ένα δέντρο. Μικρό ήταν. Μα είχε καταπράσινα φύλλα, με όμορφη μυρωδιά. Είχε και κάτι ολοστρόγγυλους καρπούς, που κρεμόντουσαν από τα κλαδιά του. Κάτω από τη φλούδα τους - κι αυτή μυρωδάτη ήταν -η ηλιαχτίδα άκουσε τους χυμούς να την προσκαλούνε: "Σ' εμάς μείνε!" είπαν. "Σ' αυτό το πορτοκάλι". Κι έτσι έκανε. Από τότε είναι που το πορτοκάλι έχει αυτό το λαμπερό χρώμα. Όταν το πιάνεις στα χέρια σου, λες και κρατάς τον ήλιο. Ίδια μ' αυτόν λάμπει.

Ξαναγράψτε την ιστορία βάζοντας την ηλιαχτίδα να διηγείται σε α' πρόσωπο τις περιπέτειές της και τη συνάντησή της με την πορτοκαλιά (για παιδιά 9 - 13 ετών και για ενήλικες μέσου επιπέδου).

Στη συνέχεια ακούστε το τραγούδι ¨Ήλιε μου" από το άλμπουμ του Ν. Κυπουργού "Τα μυστικά του κήπου".
http://www.youtube.com/watch?v=fls-0DAryGo&feature=related

Η ποδηλάτισσα

2010-07-06T05:40:00.000-07:00

Η ποδηλάτισσα του Οδ. Ελύτη

Το δρόμο πλάι στη θάλασσα περπάτησα
που 'κανε κάθε μέρα η ποδηλάτισσα.

Βρήκα τα φρούτα που 'χε το πανέρι της
το δαχτυλίδι που 'πεσε απ' το χέρι της.

Βρήκα το κουδουνάκι και το σάλι της
τις ρόδες, το τιμόνι, το πεντάλι της.

Βρήκα τη ζώνη της, βρήκα σε μιαν άκρη
μια πέτρα διάφανη που ΄μοιαζε με δάκρυ.

Τα μάζεψα ένα ένα και τα κράτησα
κι έλεγα πού ΄ναι πού ΄ναι η ποδηλάτισσα.

Την είδα να περνά πάνω απ 'τα κύματα
την άλλη μέρα πάνω από τα μνήματα.

Την τρίτη νύχτωσ' έχασα τα χνάρια της,
στους ουρανούς ανάψαν τα φανάρια της.

(Μουσική : Μιχάλης Τρανουδάκης, τραγούδι : Αφροδίτη Μάνου)

Μεταφέρετε τα ρήματα του τραγουδιού από τον αόριστο στον ενεστώτα, τον παρατατικό, τον εξακολουθητικό και συνοπτικό μέλλοντα.

Με βάση τους κανόνες ορθογραφίας των καταλήξεων ρημάτων και ονομάτων, δικαιολογήστε την ορθογραφία των λέξεων : περπάτησα, ποδηλάτισσα, δαχτυλίδι, δάκρυ, μνήματα , νύχτωσε.

Τέλος, απολαύστε το τραγούδι και μάθετέ το.

Αν όλα τα παιδιά της γης...

2010-06-11T04:28:00.000-07:00

Συχνά στις γιορτές λήξης του σχολικού έτους ή και με άλλη ευκαιρία οι μαθητές, πολλές φορές μαζί με τους δασκάλους και τους γονείς, τραγουδούν και χορεύουν το ''Αν όλα τα παιδιά της γης...' του Γ. Ρίτσου. Το πολύ γνωστό αυτό τραγούδι με το υπέροχο μήνυμα αγάπης και ειρήνης, γνωστό και στα αγγλικά και γαλλικά, μπορεί να αξιοποιηθεί και για διδακτικούς σκοπούς για τη διδασκαλία του παρατατικού και των υποθετικών λόγων.

Αν όλα τα παιδιά της γης....

Αν όλα τα παιδιά της γης
πιάναν γερά τα χέρια
κορίτσια αγόρια στη σειρά
και στήνανε χορό
ο κύκλος θα γινότανε
πολύ πολύ μεγάλος
κι ολόκληρη τη Γη μας
θ' αγκάλιαζε θαρρώ.

Αν όλα τα παιδιά της γης
φωνάζαν τους μεγάλους
κι αφήναν τα γραφεία τους
και μπαίναν στο χορό
ο κύκλος θα γινότανε
ακόμα πιο μεγάλος
και δυο φορές τη Γη μας
θ' αγκάλιαζε θαρρώ.

Θα 'ρχόνταν τότε τα πουλιά
θα 'ρχόνταν τα λουλούδια
θα 'ρχότανε κι η άνοιξη
να μπει μες στο χορό
κι ο κύκλος θα γινότανε
ακόμα πιο μεγάλος
και τρεις φορές τη Γη μας
θ' αγκάλιαζε θαρρώ!

Μεταφέρετε τα ρήματα του τραγουδιού στον ενεστώτα, τον αόριστο και το συνοπτικό μέλλοντα. Μεταγράψτε το τραγούδι αλλάζοντας τους ρηματικούς τύπους έτσι ώστε οι υποθετικοί λόγοι να δηλώνουν το δυνατό στο παρελθόν (κρίμα που ανατρέπουμε το μέτρο και το ρυθμό!). Τέλος, ακούστε το, για να το τραγουδήσετε κι εσείς και να γίνει πιο ευχάριστη η άσκηση.

www.youtube.com/watch?v=sY_RCbM_e8c&feature=related

(Για τον παρατατικό μπορείτε να δουλέψετε και με το τραγούδι Μικρό παιδί σαν ήμουνα σε στίχους Α. Βεργόπουλου και μουσική Λίνου Κόκοτου ).

Καλό καλοκαίρι !

Κατωιταλιώτικο πασχαλινό έθιμο

2010-04-02T03:51:00.000-07:00

Πασχαλινά έθιμα, που μεταμορφωμένα επιιβιώνουν από την ελληνική αρχαιότητα και γιορτάζουν την αναγέννηση της φύσης την άνοιξη, έχουμε όχι μόνο στον ελλαδικό χώρο αλλά και μακριά από αυτόν, σε περιοχές όπου υπάρχουν ακόμη ελληνόφωνοι πληθυσμοί.

Ένα από αυτά είναι το έθιμο των πουπάτσε στο κατωιταλιώτικο χωριό Χώρα του Βούα που πολύ παραστατικά καταγράφει και σχολιάζει η φιλόλογος Βασιλική Βούρδα, που ζει στην περιοχή. (Διαβάστε το στη σελίδα 100 του περιοδικού).

Γνωρίζετε άλλα πασχαλινά έθιμα που επιζούν από την αρχαιότητα ;

25 Μαρτίου 1821

2010-03-18T07:15:00.000-07:00

ΣΟΛΩΜΟΣ - ΚΑΛΒΟΣ : Δείγματα γραφής του 19. αιώνα

Δύο από τους σημαντικότερους έλληνες ποιητές που έγραψαν για τον ελληνική επανάσταση εναντίον των Τούρκων το 1821 ήταν ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός και ο σύγχρονος και συμπατριώτης του Ανδρέας Κάλβος.
Και οι δύο έζησαν στη Ζάκυνθο, στην Ιταλία και στην Κέρκυρα, δε φαίνεται όμως να είχαν ιδιαίτερες, προσωπικές σχέσεις.
Φλογεροί πατριώτες ύμνησαν με το έργο τους την ανδρεία και αυταπάρνηση των επαναστατών και το μεγαλείο του ελληνικού αγώνα και εμψύχωναν με την τέχνη τους τους ήρωες αγωνιστές.
Ωστόσο το έργο τους δεν είχε την ίδια απήχηση στους συμπατριώτες τους : Ο Σολωμός κέρδισε την αναγνώριση και τη δόξα, ο Κάλβος όμως ήταν λιγότερο γνωστός και αμφισβητήθηκε από κάποιους λόγιους της εποχής του, παρόλο που το έργο του διαβαζόταν και επαινούνταν στο εξωτερικό, κυρίως από τους γάλλους φιλέλληνες.
Ακόμη, ενώ ο Σολωμός ήταν ένθερμος οπαδός της δημοτικής, ο Κάλβος παρέμεινε διχασμένος ανάμεσα στη δημοτική και την καθαρεύουσα.

Αφού διαβάσετε το Γ΄σχεδίασμα από τους Ελεύθερους Πολιορκημένους του Σολωμού (που γράφτηκε για την ηρωική έξοδο των πολιορκημένων του Μεσολογγιού τον Απρίλιο του 1826) και την Ωδή εις τον Ιερόν λόχον του Κάλβου (που αναφέρεται στους νεκρούς ιερολοχίτες, τους πολεμιστές δηλαδή του στρατιωτικού σώματος που οργάνωσε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης στη Βλαχία το 1821 και που το ονόμασε έτσι από τον αρχαίο Ιερό Λόχο των Θηβαίων) συγκρίνετε γλωσσικά τους δύο ποιητές. Στη συνέχεια εντοπίστε τους αρχαϊζοντες τύπους (στη γραμματική και το λεξιλόγιο) του Κάλβου και προσπαθήστε να μεταγράψετε όσους μπορείτε στη δημοτική .

Εργασία και επαγγέλματα

2010-02-15T06:15:00.000-08:00

Σχηματίστε σύνθετες λέξεις που να σημαίνουν επαγγέλματα με δεύτερο συνθετικό τα :

-πώλης, -ποιός, -ίατρος, γράφος / -γραφέας, -λόγος, άρχης/-αρχος, -πλάστης.

(παραδείγματα: ανθοπώλης, αρτοποιός, κτηνίατρος, ζωγράφος, συγγραφέας, αρχαιολόγος, νομάρχης, δήμαρχος, αγγειοπλάστης κ.λ.π.)

Στη συνέχεια γράψτε όσα άλλα επαγγέλματα γνωρίζετε. Αν δυσκολεύεστε να βρείτε τις λέξεις στα ελληνικά, προσπαθείστε να γίνετε κατανοητοί περιγράφοντάς τα.

Για βοήθεια, κοιτάξτε έναν πίνακα επαγγελμάτων πατώντας εδώ.

Γνωρίζετε παραδοσιακά επαγγέλματα που έχουν εξαφανιστεί ή τείνουν να εξαφανιστούν ;

Σχηματίστε μια ιδέα κοιτάζοντας τα παραδοσιακά επαγγέλματα της Λέσβου.

Διαβάστε ακόμη το άρθρο του Θόδωρου Κατσανέβα για τα επαγγέλματα του μέλλοντος και του παρελθόντος από την ιστοσελίδα http://www.in.gr/ πατώντας εδώ.

Η ιστορία της Ελλάδας σε ένα δεκάλεπτο φιλμάκι

2010-02-05T06:18:00.000-08:00

Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα http://immenseblue.gr/ που προβάλλει τις ελληνικές ομορφιές ή πατήστε κατευθείαν εδώ για να δείτε σε ένα 10λεπτο φιλμάκι την ιστορία της Ελλάδας. ¨Μην ξεχάσετε να ανοίξετε το δεσμό που αναφέρει τις πηγές του φιλμ!

Eυρωπαική 'Ενωση - λεξιλόγιο

2010-01-21T07:16:00.000-08:00

Διαβάστε το άρθρο της Βικιπαίδεια για την Ευρωπαική Ένωση και γράψτε ένα κείμενο παρουσιάζοντας την Ελλάδα ή όποια άλλη χώρα θέλετε ως μέλος της ευρωπαικής ένωσης (ένα σύντομο ιστορικό της ένταξής της).

Πώς αντιλαμβάνεστε τους όρους 'ευρωπαίοι πολίτες' και 'ευρωπαική συνείδηση';

(Κείμενα για το θέμα περιέχονται στο βιβλίο 'Νεοελληνική γλώσσα' της Γ ' Γυμνασίου και στο τετράδιο εργασιών που συνοδεύει το βιβλίο).

Λεξιλόγιο

Ευρωπαϊκή Ένωση
Ευρωπαϊκή Κοινότητα
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
ευρωπαϊκή αγορά
ευρωπαίοι πολίτες

ενοποίηση / ποιοτική ένωση των ευρωπαϊκών χωρών
αρμονική συνύπαρξη
ισορροπημένη ανάπτυξη
πνεύμα συνεργασίας
κοινά οράματα / αγώνες / αρχές : δημοκρατία, διάλογος, δικαιώματα του ανθρώπου, διανομή των αγαθών

εθνική / ευρωπαϊκή ταυτότητα
εθνική / ευρωπαϊκή συνείδηση

πολιτιστικές, γλωσσικές, εθνικές, θρησκευτικές ιδιαιτερότητες
πολιτιστική πολυμορφία
διαφορετικότητα
διακινητικότητα (mobility)

Μαρία Πουρνάρα
φιλόλογος

Θεματικό λεξιλόγιο για την ενότητα 'Σχολείο και σχολική ζωή'

2010-01-05T05:06:00.000-08:00

Γράψτε ένα κείμενο σχολιάζοντας το πρόγραμμα σπουδών και το αναλυτικό πρόγραμμα της τάξης σας ( τα μαθήματα που διδάσκεστε, την ύλη των μαθημάτων, την ωριαία κατανομή τους στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα, τον τρόπο διδασκαλίας - ομαδικές / ατομικές εργασίες, πλοήγηση στο διαδίκτυο, πειράματα/ εργαστήρια, επισκέψεις σε μουσεία, εργασιακούς χώρους κ.λ.π. -, τον τρόπο με τον οποίο κρίνεται και αξιολογείται η επίδοσή σας ).
Τι θα θέλατε να αλλάξει και γιατί ;

Λεξιλόγιο για την ενότητα “Σχολείο”

Ένα σχολείο μπορεί να είναι :

παραδοσιακό/ μοντέρνο / σύγχρονο
πρωτοποριακό
πειραματικό
ημερήσιο / ολοήμερο / απογευματινό/ νυχτερινό
δημόσιο / ιδιωτικό
αυστηρό / χαλαρό
αυταρχικό / δημοκρατικό / φιλελεύθερο

΄Ενα αναλυτικό πρόγραμμα μπορεί να είναι :

παραδοσιακό / σύγχρονο
πιλοτικό
επικοινωνιακό
διαθεματικό
διαπολιτισμικό

Ένα εκπαιδευτικός μπορεί να είναι :

πρωτοπόρος / νεωτεριστής
αυστηρός / επιεικής
αυταρχικός / δημοκρατικός
δίκαιος / άδικος
αντικειμενικός
μεροληπτικός / αμερόληπτος
σχολαστικός
απαιτητικός

αδιάφορος
ενθουσιώδης
αποτελεσματικός
πληκτικός

Ένας μαθητής μπορεί να είναι :

επιμελής / αμελής
εργατικός / οκνηρός
υπάκουος / ανυπάκουος
πειθαρχημένος / απείθαρχος
ατίθασος / αναιδής / αυθάδης
συνεργάσιμος / ανταγωνιστικός
τακτικός / άτακτος
αδιάφορος
φιλομαθής
φιλότιμος
δυναμικός
δραστήριος
ενεργητικός / παθητικός
προσεκτικός / απρόσεκτος
δημιουργικός
επιπόλαιος

αφηρημένος

Ένα μάθημα μπορεί να είναι :

εμπνευσμένο
κοινότυπο / πρωτότυπο
επιτυχημένο / αποτυχημένο
ευχάριστο / δυσάρεστο / διασκεδαστικό
ενδιαφέρον / ανιαρό / πληκτικό / βαρετό
κουραστικό
χρήσιμο / ωφέλιμο / άχρηστο

Μαρία Πουρνάρα
φιλόλογος

Θεματικό λεξιλόγιο 'Ρατσισμός'

2009-12-19T02:04:00.000-08:00

Το παρακάτω λεξιλόγιο προτείνεται για τη διδασκαλία θεμάτων σχετικών με το ρατσισμό και τις διακρίσεις.

φυλετικές / κοινωνικές / θρησκευτικές διακρίσεις
προκαταλήψεις
στερεότυπα
ξενοφοβία
φυλετισμός
σεξισμός

ανισότητα
άνιση μεταχείριση / αντιμετώπιση
εκμετάλλευση
αδικία
καταπίεση
μεροληψία
καχυποψία
περιφρόνηση
υποτίμηση

αποδιοπομπαίος τράγος

μειονότητα

διαφορετικότητα
πολυπολιτισμικός
ανεκτικότητα
κατανόηση
αλληλεγγύη
αλληλοβοήθεια
ενσωμάτωση / ένταξη

μετανάστης
πρόσφυγας
αυτόχθονας

απαρτχάιντ

Η φιλία - θεματικό λεξιλόγιο

2009-12-03T05:22:00.000-08:00

Δραστηριότητα για μαθητές 13 / 14 χρόνων.

Για τη φιλία...

“Οι άνθρωποι δεν έχουν πια καιρό να γνωρίζουν τίποτα. Τ' αγοράζουν όλα έτοιμα από τους εμπόρους. Επειδή όμως δεν υπάρχουν έμποροι που να πουλάν φίλους, οι άνθρωποι δεν έχουν πια φίλους.”

Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερύ, ο Μικρός Πρίγκιπας
΄

Όταν αγαπάς, κινδυνεύεις να μην έχει ανταπόκριση η αγάπη σου. Δεν είναι κακό αυτό. Αγαπάς για ν' αγαπάς, όχι για να πάρεις ανταπόδοση - αυτό δεν είναι αγάπη.”

Λέο Μπουσκάλια, Να ζεις, ν΄αγαπάς και να μαθαίνεις

“Όταν κανείς ψάχνει ένα φίλο, ψάχνει να βρει κάποιον εχέμυθο. Και που θα τον καταλαβαίνει βέβαια... ο παράγοντας εμπιστοσύνη ενώνει την παρέα.”

Μάνος Κοντολέων – Πόλυ Μηλιώρη, Η β' Γυμνασίου πάει διακοπές

Ποια στοιχεία είναι απαραίτητα, σύμφωνα με τα παραπάνω αποσπάσματα, για το χτίσιμο μιας φιλίας ; Ποια άλλα θα προσθέτατε εσείς ;

Θεματικό λεξιλόγιο

Ένας φίλος μπορεί να είναι :

ειλικρινής / ανειλικρινής
πιστός / άπιστος
έμπιστος
εχέμυθος
αληθινός / ψεύτικος
ιδιοτελής / ανιδιοτελής
υστερόβουλος / ανυστερόβουλος
έντιμος / ανέντιμος
διπρόσωπος
εγκάρδιος, (γ)καρδιακός
“κολλητός”
επιστήθιος

Μια φιλία μπορεί να είναι :

ιδιοτελής / ανιδιοτελής
υποκριτική / ανυπόκριτη
λυκοφιλία
πολύχρονη / βραχύβια
γνήσια, αυθεντική
εποικοδομητική
άδολη / αγνή
υστερόβουλη / ανυστερόβουλη
έντιμη / ανέντιμη
σταθερή / άστατη
δυνατή / επιπόλαια

Μαρία Πουρνάρα

17 Νοεμβρίου 1973

2009-11-19T05:53:00.000-08:00

Η 17η Νοεμβρίου είναι η επέτειος της εξέγερσης των φοιτητών στο Πολυτεχνείο της Αθήνας για την ανατροπή της δικτατορίας (1967 - 1974).

Για να πληροφορηθείτε τα γεγονότα διαβάστε το άρθρο της βικιπαίδεια καθώς και το άρθρο του Φιωτάκη.
Για να διαλέξετε και να ακούσετε μερικά εξαιρετικά τραγούδια εμπνευσμένα από τον αγώνα κατά της δικτατορίας, πατήστε εδώ.

Ακούστε το "μικρό λαό" του Γ. Ρίτσου (το τέταρτο τραγούδι στο βίντεο)

Δείτε επίσης εδώ τη θαυμάσια δουλειά συναδέλφου σε σχολείο της Ελλάδας για τη σχολική γιορτή στην επέτειο του Πολυτεχνείου.

Η Ελλάδα στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο - απόσπασμα από τo μυθιστόρημα "Ζωή εν τάφω"

2009-11-11T11:16:00.000-08:00

Λίγη ιστορία με αφορμή τη σημερινή επέτειο...

Η 11η Νοεμβρίου είναι για τη Γαλλία και για πολλές ακόμη ευρωπα'ι'κές χώρες η επέτειος της λήξης του πρώτου παγκοσμίου πολέμου με τη συνθηκολόγηση των Γερμανών (1918). Ο πόλεμος αυτός, που ονομάστηκε και “πόλεμος των χαρακωμάτων” (“guerre des tranchées”), ήταν πολύνεκρος και κατά τη διάρκειά του έγινε για πρώτη φορά ευρεία χρήση δηλητηριωδών αερίων. Πολλοί από τους στρατιώτες που γύρισαν από το μέτωπο, υπέφεραν από κατάθλιψη, φοβίες, ψυχασθένεια κ.λ.π. Την ατμόσφαιρα από τη ζωή των ελλήνων στρατιωτών στα χαρακώματα και γενικότερα τη φρίκη του πολέμου αποδίδει θαυμάσια ο Στρατής Μυριβήλης στο βαθιά αντιπολεμικό μυθιστόρημά του “Η ζωή εν τάφω”, από το οποίο προέρχεται το ακόλουθο απόσπασμα.

“..... Σαν κατεβήκαμε τα λασπωμενα σκαλιά, η θλίψη της υπόγειας ζωής μας έσφιξε την καρδιά....

Το στοιχείο που κυριαρχεί εδώ είναι το σκοτεινό χώμα... Χτες έσκαβα στο τοίχωμα πλάι στη σκοπιά ν' ανοίξω μια φωλιά για χειροβομβίδες. Το σίδερο χτύπησε ένα μακρύ σκουλήκι που ζούσε ανυποψίαστο μέσα σε έναν σβώλο χώμα. Κατάλαβα πώς ήταν ο φυσικός κάτοικος, ο ιδιοκτήτης, εδώ κάτου, που παραβιάζαμε το άσυλό του. Δεν μπορούσε να καταλάβει. Μήπως εμείς μπορούμε να καταλάβουμε από τον εαυτό μας τίποτα περισσότερο;

Εκείνο που νιώθω ολοένα και πιο καθαρά είναι ότι αυτό στέκει το νόμιμο καθεστώς κι εμείς η αντινομία. Εμείς σαν παρείσαχτοι θα 'πρεπε να υποταχτούμε στο τέλος. Υποταχτήκαμε λοιπόν αλλη μια φορά, τι άλλο μπορούσε να γίνει. Ανήκουμε τώρα πάλι στην απίθανη κοινωνία των καταχθόνιων πλασμάτων. Είμαστε οι πολίτες του χαρακώματος. Αυτό μας δαμάζει μέρα με τη μέρα, μας αφομοιώνει. Μας χωνεύει, μας λιώνει σιγά σιγά. Το χώμα απλώνει το χρώμα του στα πρόσωπα, στα χέρια, γεμίζει την όσφρηση, εξοικειώνεται με την αφή. Κατόπι λίγο λίγο ποτίζει με τη μουχλιασμένη ανάσα του την ανθρώπινη ψυχή. Η πλήξη ξανακαθίζει πάνω στα κορμιά και στις ψυχές, ένα άμορφο, πνιγερό στοιχείο, ένα βουνό από σταχτί ξασμένο μπαμπάκι. Εκεί μέσα τυλίγεται, μπερδεύεται, βογκά από ασφυξία και παραδέρνει ο νους...”

Τι γνωρίζετε για την εμπλοκή της Ελλάδας στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο; Ήταν εύκολη και ομόφωνη η απόφαση να εμπλακεί; Τι κέρδισε η Ελλάδα από αυτή την περιπέτεια;

Για την απάντηση πατήστε εδώ.

'Μανιφέστο ευθύνης'

2009-11-10T03:52:00.000-08:00

Διαβάστε το κείμενο, συμπληρώστε τα κενά και, αν συμφωνείτε, υιοθετήστε όσα προτείνει στη συμπεριφορά σας ως μαθητές.

ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΕΥΘΥΝΗΣ

Είμαι πια 17 χρονών και έχω ευθύνη για ό,τι λέω και ό,τι κάνω. Αυτό σημ.....νει ότι πριν ανοίξω το στόμα μου για να απαντ....σω σε ό,τι με ρωτήσουν, λέω από μέσα μου τη φράση “ εγώ πιστ........ω και υποστηρ....ζω ότι.....”.
Για πράγματα που δεν ξέρω είναι προτιμ....τερο να δηλ....νω την άγνοιά μου.
Δεν πανικοβάλλομαι με τα ελλην...κά (αλλά και με κανένα μάθημα).

Ο δρόμος της γνώσης είναι πολύ ζόρ....κος. Και επειδή το ξέρω καλά, φροντ....ζω να μην αφήνω κενά σε πράγματα που διδάχτ......κα.

Ξαναγυρ.....ζω το Σαββατοκύριακο σε ό,τι δεν προλαβ....νω να μάθω μέσα στη βδομάδα και προγραμματ....ζω τις υποχρε....σεις μου.

Κολλάω χαρτάκια με καταλήξεις, τύπους μαθηματικών ή φυσικοχημείας κ.λ.π. στο γραφείο μου, τα κοιτάζω συχνά και έτσι μαθ....νω πιο γρήγορα.

Φροντίζω να είμαι ενημερ...μένος για το τι συμβ....νει τώρα γύρω μου, πώς αυτό επηρεάζει τη ζωή της πόλης μου, της κοινωνίας μου, της χώρας μου και τη δική μου τελικά.

Ξεφυλλ...ζω ό,τι πέσει στα χέρια μου και διαβάζω εφημερίδες, περιοδικά, σχόλια δημοσιογράφων.

Όταν διαβάζω, αρχ....ζω από τα δύσκολα, δε χαζ... ω και δε συνεχ.....ζω ποτέ μετά τις
23.00.

(Από το βιβλίο Ε.ΔΙΑ.Μ.ΜΕ "Ελληνικά από κοντά")

΄Γνωρίζεις ήδη ελληνικά'

2009-11-07T02:16:00.000-08:00

'Γνωρίζεις ήδη ελληνικά' είναι το όνομα ενός νέου προγράμματος για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένη γλώσσα στο πλαίσιο του προγράμματος 'Διά βίου μάθηση' της Ευρωπα'ι'κής ΄Ενωσης για τις γλώσσες.

Κύριος άξονας του προγράμματος υπήρξε η ιδέα ότι πάμπολλες ελληνικές λέξεις υπάρχουν και χρησιμοποιούνται ευρέως στο λεξιλόγιο των ευρωπα'ι'κών γλωσσών (136.000 ελληνικές λέξεις στην αγγλική γλώσσα).

Ελληνικά της Κάτω Ιταλίας

2009-11-03T04:46:00.000-08:00

Τα κατωιταλιώτικα είναι μία από τις διαλέκτους της νέας ελληνικής με μακρά ιστορία που επιζεί στην Κάτω Ιταλία. Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο διαλέκτους, τα ελληνικά της Καλαβρίας (γκρεκάνικα) και τα γκρίκο της Απουλίας.

[Άλλες νεοελληνικές διάλεκτοι και ιδιώματα είναι :

η ποντιακή

η καππαδοκική και άλλες μικρασιατικές διάλεκτοι

ανατολικές διάλεκτοι (δωδεκανησιακά ιδιώματα, χιώτικο ιδίωμα και ιδίωμα της ηπειρωτικής Μ. Ασίας

βόρειες διάλεκτοι

κυκλαδίτικα ιδιώματα

κρητική και άλλες νότιες διάλεκτοι (π.χ. Σαντορίνη)

κυπριακή και άλλες νοτιοανατολικές διάλεκτοι

κεντρικές διάλεκτοι (Δυτική Ήπειρος, Επτάνησα, Πελοπόννησος)

μανιάτικα ιδιώματα

ιδιώματα παλαιάς Αθήνας , Κέας, Μεγάρων

τσακωνική

(από την ιστοσελίδα του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας για το πρόγραμμα ΄διαδρομές στη διδασκαλία των Νέων Ελληνικών ως ξένη γλώσσα' www.elearning.greek-language.gr ) ].

Τo τραγούδι που ακολουθεί από τη συλλογή με κατωιταλιώτικα τραγούδια του Salvino Nucera (ελληνικά της Καλαβρίας) δείχνει πόσο κοντά στην πρότυπη ελληνική είναι η διάλεκτος, παρά τη γεωγραφική απόσταση από τη μητροπολιτική Ελλάδα και τους αιώνες που μεσολάβησαν δίνοντάς της διαφορετική εξέλιξη .

I zoi ene ena ghègghio charùmeno

ena ccherètima grammèno

st' arthàmmia ti gghinecό.

Ena ffisema tu vorèa.

To pèrama tu potamù

ti catevènni

tegghiόnnonda sti thàlassa.

Ακούστε επίσης τραγούδια από τα ελληνόφωνα χωριά της Καλαβρίας πατώντας εδώ.

Eκτός από την επίσημη ελληνική γλώσσα, έχετε διαβάσει ή ακούσει κείμενα σε άλλη ελληνική διάλεκτο; Μπορείτε να προσδιορίσετε τον τόπο προέλευσης του συνομιλητή σας, αν αυτός χρησιμοποιεί ιδιωματικό λόγο;

θεματικό λεξιλόγιο 'Γλώσσα'

2009-11-02T07:03:00.000-08:00

Συνεχίζονται οι κατάλογοι λέξεων με θεματικό περιεχόμενο. Το θέμα της 'γλώσσας' είναι από τα πιο προφανή σε ένα μάθημα διδασκαλίας των Ελληνικών ως ξένη γλώσσα σε προχωρημένους. Καθώς επίσης αποτελεί τη δεύτερη θεματική ενότητα του βιβλίου 'Νεοελληνική γλώσσα' για την Γ' Γυμνασίου, το λεξιλόγιο απευθύνεται και στους μαθητές των ελληνικών σχολείων του εξωτερικού που έχουν καλό επίπεδο Ελληνικών και χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο βιβλίο του ΟΕΔΒ, όπως οι μαθητές των τμημάτων ελληνικής γλώσσας στη Γαλλία .

Γλώσσα

μητρική γλώσσα
δεύτερη γλώσσα / ξένη γλώσσα
διγλωσσία
δίγλωσσος, πολύγλωσσος
φυσικός ομιλητής
γλωσσομάθεια
ομόγλωσσος / αλλόγλωσσος
ισχυρή γλώσσα / ασθενής γλώσσα
γλωσσολογία

εθνική γλώσσα
κοινή γλώσσα
επίσημη γλώσσα
πρότυπη γλώσσα
μειονοτική γλώσσα
διάλεκτος / γεωγραφική ποικιλία
τοπικό ιδίωμα
ιδιωματισμός
ντοπιολαλιά
κοινωνιόλεκτος / κοινωνική ποικιλία
δανεισμός

Ελληνική γλώσσα

αρχαία ελληνική
ελληνιστική κοινή
βυζαντινή / μεσαιωνική
αττικισμός
λόγια / δημώδης
νέα ελληνική

κοινωνική διγλωσσία
γλωσσικό ζήτημα
αρχα'ί'ζουσα
καθαρεύουσα
δημοτική

πολυτονικό / μονοτονικό / ατονικό σύστημα
ιστορική ορθογραφία

Επίπεδα γλώσσας και ύφους

επίσημο
επιστημονικό
λα'ι'κό
λα'ι'κότροπο
λόγιο
λογοτεχνικό
οικείο
καθημερινό / προφορικό
χυδαίο
παρωχημένο
παιδικό

(από το βιβλίο του ΟΕΔΒ 'Γλωσσικές ασκήσεις για το Λύκειο')

Αξιολογικά επίθετα για τη γλώσσα ενός κειμένου

κομψή / άκομψη
εκφραστική
απλή
απλο'ι'κή
κατανοητή / ακατανόητη
μεταφορική
αλληγορική
συνθηματική
προσωπική
ρητορική
ασυνήθιστη
ποιητική / αντιποιητική
φτωχή
αναλυτική / συνθετική

Αξιολογικά επίθετα για το ύφος ενός κειμένου

καλαίσθητο / ακαλαίσθητο
πυκνό
λιτό
απέριττο
σφικτό /χαλαρό
πομπώδες
υψηλό
λυρικό
ανιαρό
άτονο
αφελές
πλαδαρό
φροντισμένο / αφρόντιστο
καλοδουλεμένο
γλαφυρό
ευτράπελο
ποιητικό
πεζό
συμβολικό
προσωπικό
τεχνητό / φυσικό
επιτηδευμένο / ανεπιτήδευτο
δηκτικό
γλυκανάλατο
αδόκιμο
ακαδημα'ι'κό (ψυχρό)

(από το βιβλίο του ΟΕΔΒ 'Έκφραση έκθεση για τη Β' λυκείου)

Υπενθυμίζω ότι για την ερμηνεία των άγνωστων λέξεων προτείνω το λεξικό του ιδρύματος Τριανταφυλλίδη αναρτημένο στην ιστοσελίδα του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας. Χρησιμοποιήστε και 'τη σύνθετη αναζήτηση' για περισσότερες πληροφορίες και την αναζήτηση στα 'σώματα κειμένων' για παραδείγματα .

Στις παρακάτω διευθύνσεις υπάρχουν εξαιρετικές μελέτες για την ελληνική γλώσσα, την ιστορία της, τις διαλέκτους κ.λ.π. :

http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/contents.html

http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history_books/contents.html

Ενδιαφέροντα άρθρα υπάρχουν επίσης και στις διευθύνσεις ιστοσελίδων προηγούμενης δημοσίευσης για την Ίστορία της ελληνικής γλώσσας'.

Για τον 'δανεισμό' στην ελληνική γλώσσα πατήστε εδώ.

θεματικό λεξιλόγιο 'οικογένεια'

2009-10-22T05:10:00.000-07:00

Για τους προχωρημένους μαθητές, παιδιά και ενήλικες, που διδάσκονται τα ελληνικά με θεματικές ενότητες, θα προτείνεται στο εξής θεματικό λεξιλόγιο, το οποίο αποδεδειγμένα βοηθάει στην εκμάθηση των λέξεων και στη διατήρησή τους στη μνήμη.

Αρχίζουμε με την ενότητα 'γάμος - οικογένεια', που απαντά σε όλες τις μεθόδους εκμάθησης των ελληνικών ως ξένη γλώσσα, καθώς και στο βιβλίο 'Νεοελληνική γλώσσα' του ΟΕΔΒ για τη Β' Γυμνασίου.

Για τις άγνωστές σας λέξεις, αναζητήστε την ερμηνεία στο λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη στην ιστοσελίδα του ΚΕΓ http://www.greek-language.gr/ .

Γάμος - Οικογένεια

γένος
γενιά
γενεαλογικό δέντρο
ομογενής

χάσμα γενεών
απόγονος
πρόγονος
συγγενής

θρησκευτικός γάμος
πολιτικός γάμος
λευκός γάμος
πολυγαμία
μονογαμία
διαζύγιο
διαζευγμένος, χωρισμένος
χειραφέτηση, χειραφετημένος

εργένης /εργένισσα
σύζυγος (ο, η)
συμβίος, συμβία
συμβίωση
ανύπαντρο ζευγάρι
“έτερον ήμισυ”

τέκνο
τεκνοποίηση
ατεκνία
πολυτεκνία
πολύτεκνη οικογένεια
μέλη της οικογένειας

πολυμελής / ολιγομελής οικογένεια
άτεκνο ζευγάρι
μοναχοπαίδι, μοναχογιός, μοναχοκόρη
πρωτότοκος, δευτερότοκος, τριτότοκος...
δίδυμος
ορφανός

πρωτοτόκος
νεογέννητο
βρέφος
έγκυος
εγκυμοσύνη

πυρηνική οικογένεια
εκτεταμένη οικογένεια
παραδοσιακή, συμβατική, κλασική οικογένεια
μοντέρνα, σύγχρονη οικογένεια
πατριαρχική οικογένεια
μητριαρχική οικογένεια
μονογονεική οικογένεια
ανάδοχη οικογένεια

φυσικά παιδιά
φυσικοί γονείς
θετά παιδιά
θετοί γονείς
υιοθεσία
ετεροθαλής
πατριός
μητριά
πατρότητα
μητρότητα
μητρικό ένστικτο

οικογενειακό δίκαιο

Για την παγκοσμιότητα της ελληνικής γλώσσας

2009-10-16T04:39:00.000-07:00

Ως ενίσχυση της άποψης ότι η επίδραση της ελληνικής γλώσσας είναι κεφαλαιώδης στο λεξιλόγιο των σύγχρονων ευρωπαικών γλωσσών και κυρίως της αγγλικής, ο πρώην πρωθυπουργός και καθηγητής Ξενοφών Ζολώτας εκφώνησε στην Ουάσιγκτον έναν πολιτικό λόγο στα αγγλικά χρησιμοποιώντας σχεδόν αποκλειστικά λέξεις προερχόμενες από τα ελληνικά.

Τον λόγο αυτό μπορείτε να δείτε στην πολύ ενδιαφέρουσα ιστοσελίδα του "προγράμματος για την εκμάθηση των ελληνικών από απόσταση" http://www.greek-learning.gr/ .

Στην ιστοσελίδα θα βρείτε εκτός από το πρόγραμμα εκμάθησης των ελληνικών, πολλά χρήσιμα στοιχεία για την ελληνική γλώσσα, ιστορία, μουσική, τουρισμό κ.λ.π καθώς και αγγλοελληνικό λεξικό.

'Φιλοξενία'

2009-10-05T05:43:00.000-07:00

Η λέξη φιλοξενία αναφέρεται σε ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά των Ελλήνων, από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας. Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοιά της ; Πιστεύετε ότι έχει πληγεί από τη ραγδαία αύξηση του τουρισμού τις τελευταίες δεκαετίες ;

(Για βοήθεια ανατρέξτε στο κείμενο 3 της α' ενότητας του βιβλίου Νεοελληνική Γλώσσα της Β΄Γυμνασίου)

Χωρίστε τη λέξη στα δύο συνθετικά της και φτιάξτε όσα νέα σύνθετα μπορείτε με το καθένα από αυτά (δηλαδή με τις λέξεις φίλος και ξένος ) π.χ. φιλολογία, ξενομανία κ.λ.π.

Ξέρουμε ελληνική γεωγραφία;

2009-09-29T06:25:00.000-07:00

Στην ιστοσελίδα http://www.netkids.gr/Article.asp?id=265&cat=3 διαβάστε το κείμενο για τα Επτάνησα και με τη βοήθεια του Διαδικτύου ετοιμάστε ένα δικό σας κείμενο για τις Σποράδες . Χρησιμοποιείστε το λεξιλόγιο της α' ενότητας του βιβλίων Νεοελληνικής Γλώσσας Β΄και Γ΄Γυμνασίου.

Πολιτικός χάρτης της Ελλάδας

2009-09-25T02:40:00.000-07:00

Μπορείτε να πείτε και να γράψετε στα ελληνικά με ποιες χώρες συνορεύει η Ελλάδα, σε πόσα και ποια διαμερίσματα χωρίζεται διοικητικά και πόσοι είναι οι νομοί της ;

Ακόμη, ποιες είναι οι θάλασσες γύρω της και ποια τα κυριότερα ποτάμια και βουνά της ;
Ποιες ελληνικές πόλεις γνωρίζετε ;

Αν δυσκολεύεστε, ψάξτε στο διαδίκτυο και ετοιμάστε την παρουσίαση στην τάξη. Σκοπός μας είναι να φτιάξουμε το δικό μας χάρτη βρίσκοντας και σημειώνοντας τον τόπο καταγωγής των μαθητών και τα μέρη που γνωρίζουν και επισκέπτονται στην Ελλάδα.

Επεξεργασία του πεζογραφήματος 'Στου Κεμάλ το σπίτι' του Γιώργου Ιωάννου

2009-07-12T01:55:00.000-07:00

Η ανάλυση του παρακάτω κειμένου δίνεται ως παράδειγμα επεξεργασίας έργου της ελληνικής λογοτεχνίας για τους γαλλόφωνους ή δίγλωσσους μαθητές των τμημάτων ελληνικής γλώσσας στο Παρίσι, που προτίθενται να εξεταστούν στα ελληνικά για το baccalauréat.

Το κείμενο μπορείτε να βρείτε στον παρακάτω δεσμό :

http://greek-translation-wings.blogspot.com/2008/03/blog-post_03.html

Γ. Ιωάννου, Στου Κεμάλ το σπίτι

Ερωτήσεις για ανάλυση του κειμένου και απαντήσεις

1) Προσδιορίστε το είδος της αφήγησης στο πεζογράφημα. Πώς ερμηνεύετε αυτή την επιλογή του συγγραφέα;

Όπως συμβαίνει πάντα στα πεζογραφήματα του Ιωάννου, η αφήγηση είναι κατά κύριο λόγο πρωτοπρόσωπη (εγώ, εμείς) αυτοδιηγητική, μονομερής και μονοεστιακή (η εξιστόρηση γίνεται από την πλευρά του αφηγητή, ο οποίος βρίσκεται στην ιστορία και αποτελεί πρόσωπο του έργου). Παρόλο που ο αφηγητής δίνει το λόγο σε άλλα πρόσωπα πέντε φορές μέσα στο κείμενο με παρεμβολή ευθέος λόγου (η ευχαρίστηση της Τουρκάλας, τα λόγια της γιαγιάς, του σπιτονοικοκύρη, της γριας γειτόνισσας και εκείνου που αναφωνεί “η τουρκάλα”), δεν πρόκειται παρά για περιστασιακές αναφορές που δε διεκδικούν το ρόλο του αφηγητή, αλλά επιδιώκουν καθαρά αισθητικό αποτέλεσμα : ενάργεια, ζωντάνια, παραστατικότητα.
Η συγκεκριμένη επιλογή υπαγορεύεται από το βιωματικό χαρακτήρα του πεζογραφήματος, που εκθέτει εμπειρίες, μνήμες, σκέψεις, συναισθήματα και πράξεις του αφηγητή. Η επανειλημμένη εμφάνιση ενός προσώπου (της Τουρκάλας), του οποίου όμως ο χαρακτήρας δεν παρουσιάζεται ολοκληρωμένος, δεν είναι παρά η αφορμή για την εξιστόρηση του παρελθόντος και το σχολιασμό του παρόντος από τον αφηγητή, και δε μετατοπίζει το κέντρο βάρους της αφήγησης από τον (ομοδιηγητικό) αφηγητή σε κάποιο άλλο πρόσωπο. Λειτουργεί δηλαδή ως σημείο αναφοράς για τα χρονολογικά άλματα (πίσω – μπρος) του συγγραφέα από τη μικρασιατική καταστροφή μέχρι τις μέρες μας.

2) Ποιος είναι ο τόπος των γεγονότων του αφηγήματος;

Πρόκειται και πάλι για τη Θεσσαλονίκη - που παίζει πρωταρχικό ρόλο στην πεζογραφία του Ιωάννου ως την πόλη που δέχτηκε μεγάλο κύμα προσφύγων - και συγκεκριμένα για τη γειτονιά γύρω από το σπίτι του Κεμάλ. Το όνομα της πόλης δεν αναφέρεται ρητά, το υποψιαζόμαστε όμως από την αναφορά στο σπίτι του Κεμάλ (4 φορές - κειμενικό στοιχείο) που ως γνωστό, γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη (εξωκειμενικό στοιχείο). Η ιστορία εκτυλίσσεται στο σπίτι του αφηγητή, μια μονοκατοικία με κήπο και μια φημισμένη μουριά, η οποία γκρεμίστηκε και έγινε μια άσχημη πολυκατοικία, που και αυτή με τη σειρά της κατεδαφίστηκε. Η αφήγηση τελειώνει πριν ολοκληρωθούν οι εργασίες και δε μαθαίνουμε τι χτίστηκε στη θέση της. Ο αφηγητής όμως φοβάται και είναι προετοιμασμένος για το χειρότερο.

3) Προσδιορίζεται με σαφήνεια ο χρόνος των γεγονότων στο διήγημα;
Μπορείτε να εντοπίσετε ιστορικά στοιχεία σε αυτό;

Οι χρονικοί προσδιορισμοί στο πεζογράφημα είναι σαφείς, παρά την προσφιλή τακτική του συγγραφέα για τη διαπλοκή παρελθόντος – παρόντος (ακόμη και του μέλλοντος: “θα παραφυλάγω...ίσως μπορέσω να εμποδίσω...εξαμβλώματος”).
Το περιστατικό γύρω από το οποίο στήνεται το διήγημα, η εμφάνιση δηλαδή της Τουρκάλας, συμβαίνει την εποχή που γίνονται τα μούρα (άνοιξη) και για πρώτη φορά το 1936. Η δεύτερη φορά είναι το 1938 (“δύο χρόνια μετά την πρώτη”) και η τρίτη λίγο πριν τον πόλεμο (1939-1940). Για τελευταία φορά η γυναίκα εμφανίζεται λίγο μετά τον πόλεμο (1944).
Οι επισκέψεις της Τουρκάλας μας μεταφέρουν σε έναν προγενέστερο χρόνο (ανάληψη, flashback), καθώς ανακαλούν στη μνήμη του αφηγητή την προσφυγιά του 1922 (“Δεν μας έφτανε που είχαμε δίπλα μας του Κεμάλ το σπίτι σαν μια διαρκή υπενθύμιση της καταστροφής, θα είχαμε τώρα και τους Τούρκους να μπερδουκλώνονται πάλι στα πόδια μας;”).
Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στα χρόνια της αντιπαροχής και της μετά μανίας ανοικοδόμησης στην Ελλάδα, γύρω στη δεκαετία του '70 ('το σπίτι είχε παραδοθεί.... φρικαλέες'). Τέλος, το αφηγηματικό παρόν μας φέρνει στις δεκαετίες του '80 και '90, όταν στο πλαίσιο του εξωραισμού των πόλεων, αρχίζουν να γκρεμίζονται οι άσχημες πολυκατοικίες και να ανεγείρονται νέα μοντέρνα κτίρια (“Τώρα ετοιμάζονται να τη γκρεμίσουν οι γελοίοι”).
Τα ιστορικά στοιχεία του διηγήματος είναι ευδιάκριτα. Πρώτα πρώτα έχουμε τη μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών. Αναφέρεται, ακόμη, ο τρόπος με τον οποίο έγινε η ανταλλαγή - με κριτήριο τη θρησκεία και όχι τη γλώσσα-, κι ο πόνος που προκάλεσε σε όλους τους ξεριζωμένους κι από τις δυο πλευρές. Οι ιταλικοί βομβαρδισμοί παραπέμπουν στον πόλεμο του '40 , ενώ την ίδια δεκαετία έχουμε τη σύνδεση των περισσότερων νοικοκυριών με το σύστημα ύδρευσης των πόλεων και την εγκατάλειψη των αρτεσιανών πηγαδιών (“Τώρα που σας έφερα το νερό στις κουζίνες σας, δε σας χρειάζεται το πηγάδι”). Οι “συμμορίες εργολάβων” μας μεταφέρουν στην περίοδο της αντιπαροχής τη δεκαετία του '70 που μεταμόρφωνε αισθητικά την Ελλάδα καταπατώντας ακόμη και αρχαιολογικά ευρήματα. Υπαινιγμός γίνεται, όπως είπαμε, και στη σύγχρονη τάση καλλωπισμού των πόλεων που ο αφηγητής αντιμετωπίζει με πολύ σκεπτικισμό και απαισιοδοξία (“να καθυστερήσω το χτίσιμο του νέου εξαμβλώματος”).

4) Ποια είναι η γλώσσα του διηγήματος;

Η γλώσσα του πεζογραφήματος είναι καθημερινή, λιτή, φυσική, εκφραστική και ανεπιτήδευτη με πεζολογικά στοιχεία. Η παρεμβολή ευθέος λόγου σε κάποια σημεία προσδίδει ζωντάνια, ακρίβεια, ενάργεια και αμεσότητα, ενώ οι ρητορικές ερωτήσεις (“δεν μας έφτανε που είχαμε δίπλα μας του Κεμάλ το σπίτι....” , “ποιος ξέρει τι μεγαλεπίβολο σχέδιο...”) και τα επίθετα (κουρασμένη, κατατσακισμένη, αρχοντική ομορφιά, επίμονη νοσταλγία, σιχαμένος σπιτινοικοκύρης, φρικαλέες πολυκατοικίες κ.λ.π.) αποδίδουν με ευστοχία τη συγκινησιακή ατμόσφαιρα του κειμένου και τα συναισθήματα του αφηγητή.

5)Πώς παρουσιάζεται η Τουρκάλα στο κείμενο και πώς την αντιμετωπίζει η οικογένεια του συγγραφέα ;

Γενικά, η εικόνα της Τουρκάλας είναι θολή με μια αχλύ μυστηρίου που διατηρείται μέχρι το τέλος (“Δεν την ξανάδαμε από τότε. Ήρθε – δεν ήρθε, άγνωστο”). Η οικογένεια του αφηγητή της φέρεται με ευγένεια και κάνει υποθέσεις για να ερμηνεύσει τη συμπεριφορά της, τις αραιές αλλά περιοδικές εμφανίσεις της, την καταγωγή και προέλευσή της, τους σκοπούς και τα συναισθήματά της, δεν έχει όμως βέβαιες απαντήσεις. Η γυναίκα μοιάζει κουρασμένη και αποπνέει μια αρχοντιά. Στέκεται ώρες θλιμμένη και βουβή μπροστά στο σπίτι του αφηγητή, λοξοκοιτώντας το σπίτι του Κεμάλ ή μισοκλείνοντας τα μάτια χαμένη στις σκέψεις της. Τα μούρα φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη σημασία γι' αυτή. Από τη συνέχεια του διηγήματος καταλαβαίνουμε πως της θυμίζουν κάτι, όπως άλλωστε και το σπίτι του Κεμάλ και το νερό από το πηγάδι. Γι' αυτό και αρνείται το νερό της βρύσης και βουρκώνει όταν μαθαίνει ότι το πηγάδι μαγαρίστηκε. Η καχυποψία, η ψυχρότητα και η αγανάκτηση που ένιωσε η οικογένεια κάποια στιγμή, όταν την πήρε για τουρκομερίτισσα, διασκεδάζονται σιγά σιγά για να δώσουν τη θέση τους σε συναισθήματα συμπάθειας, συμπόνοιας και κατανόησης, που γεννιούνται από τα κοινά βιώματα του εκπατρισμού και της προσφυγιάς. Στη συνέχεια από τη συντροφιά της με άλλους Τούρκους δίπλα, στο σπίτι του Κεμάλ η οικογένεια συμπεραίνει ότι έρχεται να κάνει προσκύνημα στο σπίτι του τούρκου πολιτικού άντρα. Μόνο στο τέλος, από τα λόγια μιας γριας την ώρα που κοιτάζει τα θεμέλια του κατεδαφισμένου σπιτιού καταλαβαίνουμε τι ήταν εκείνο που έκανε την Τουρκάλα να έρχεται στο κατώφλι του αφηγητή και να κάθεται με νοσταλγικό και πικραμένο ύφος: το σπίτι ήταν κάποτε της αρχοντικής οικογένειάς της και η ίδια ήταν προφανώς η κόρη του μπέη που σπάραζε όταν έφευγε. Οι πληγές απο το βίαιο ξεριζωμό φαίνεται να μην επουλώθηκαν ποτέ.

6) Σε ποια σημεία ο ποιητής είναι κριτικός και στιγματίζει τη σύγχρονή του εποχή;

Σε όλο το πεζογράφημα ο αφηγητής “βουτά” στη μνήμη του και ανασύρει εικόνες και σκηνές από το παρελθόν. Δε χάνει όμως το παρόν από μπροστά του. Συγκρίνει τους συγχρόνους του με τις προηγούμενες γενιές και τους βρίσκει ηθικά κατώτερους. Η κοινωνία και οι άνθρωποι άλλαξαν, δεν ενδιαφέρονται για το συνάνθρωπο. Ήδη οι άνθρωποι της Θεσσαλονίκης του '40 είναι πιο σκληροί κι αδιάφοροι από τους Έλληνες στα χρόνια της προσφυγιάς (“Ο σιχαμένος σπιτοκοικοκύρης μας είχε διοχετεύσει το βόθρο του σπιτιού στο βαθύ πηγάδι”). Προχωρώντας στο χρόνο, το κέρδος και τα χρήματα ανάγονται σε αξίες, το προσωπικό συμφέρον κυριαρχεί, “συμμορίες πονηρών εργολάβων” γκρεμίζουν σπίτια που είναι φορτωμένα με μνήμες και ιστορία, για να σηκώσουν πανάσχημες, φτηνές πολυκατοικίες. Ο ατομικισμός και ο ηθικός εκφυλισμός οδηγεί μέχρι τη βεβήλωση αρχαιολογικών μνημείων: “Δασκαλεμένοι εργάτες” μπαζώνουν τα ψηφιδωτά ή άλλα ευρήματα στα θεμέλια των σπιτιών, για να μην εμποδιστεί ή καθυστερήσει η ανέγερση της πολυκατοικίας και ζημιώσουν οικονομικά οι εμπλεκόμενοι της αντιπαροχής.
Η αποδοκιμασία και η οργή του αφηγητή δηλώνοναι ρητά και αποτυπώνονται φραστικά με τα κατάλληλα επίθετα ή άλλες λέξεις με αρνητική σημασία: σιχαμένος σπιτονοικοκύρης, πονηρό μυαλό, συμμορίες εργολάβων, γελοίοι, δασκαλεμένοι εργάτες, νέο εξάμβλωμα.
Η αγανάκτηση του αφηγητή δηλώνεται και με την απόφασή του να περάσει στην πράξη την επόμενη φορά : “Αν γίνει αυτό, θα παραφυλάγω νύχτα μέρα...”.

7) Στο πεζογράφημα αυτό ο πόνος του ξεριζωμού και η νοσταλγία για τις χαμένες πατρίδες παρουσιάζονται ως βιώματα και από τις δύο πλευρές, Τούρκους και Έλληνες. Τι χαρακτήρα δίνει στο κείμενο αυτή η προσέγγιση και ποιο είναι το μήνυμα που μεταδίδει το διήγημα;

Τα βάσανα της προσφυγιάς, το δράμα του βίαιου ξεριζωμού και της ανταλλαγής πληθυσμών δεν τα έζησαν μόνο οι Έλληνες. Με ανάλογο τρόπο, Τούρκοι της Θράκης μεταφέρθηκαν στην Τουρκία, αλλά και κάποιοι τούρκοι χριστιανοί εκδιώχτηκαν από την πατρίδα τους, αφού η ανταλλαγή έγινε με κριτήριο τη θρησκεία (και όχι τη γλώσσα, όπως αναφέρεται και στο διιήγημα). Ο καημός για τη χαμένη γη, η νοσταλγία και η λαχτάρα για ό,τι θυμίζει την πατρίδα, τους ομόφυλους και τη ράτσα του καθενός είναι συναισθήματα κοινά, πανανθρώπινα, ανεξάρτητα από εθνικότητα, και σεβαστά από όλους. Ο αφηγητής και η οικογένειά του συμπάσχουν με την Τουρκάλα και τη συμπονούν, όταν υποψιάζονται πως και η ίδια είναι θύμα ξεριζωμού και θρηνεί όσα έχασε. Η κοινή μοίρα συναδελφώνει τους παθόντες. Το μήνυμα που μεταφέρει το διήγημα είναι η ανάγκη της συντροφικότητας και της ανθρωπιάς, της γλύκας και της αλληλοστήριξης μπροστά στον ανθρώπινο πόνο. Ο κοσμοπολιτισμός επεκτείνεται στον κόσμο των συναισθημάτων. Το κείμενο δείχνει την ανάγκη για υπέρβαση εθνικιστικών προσεγγίσεων, όταν αναφερόμαστε στα πάθη των λαών και προτείνει τη μεγαθυμία και τη σύνεση ως στάση ζωής.

Μαρία Πουρνάρα
Παρίσι

Τεστ για μαθητές μεσαίου επιπέδου (Α2, Β1)

2009-07-10T03:55:00.000-07:00

Το παρακάτω τεστ δόθηκε σε γαλλόφωνους και δίγλωσσους μαθητές 12 - 14 ετών που παρακουθούσαν την Α' και Β' Γυμνασίου των τμημάτων ελληνικής γλώσσας στο Παρίσι και ταυτόχρονα ετοιμάζονταν για τις εξετάσεις Πιστοποίησης Ελληνομάθειας Α' και Β' επιπέδου. Οι μαθητές διδάσκονταν το βιβλίο Νεοελληνική Γλώσσα της Α' Γυμνασίου του ΟΕΔΒ. Το τεστ περιλαμβάνει και μέρος της διδαχθείσας ύλης από το βιβλίο αυτό.

(Το τεστ μπορεί να γίνει και σε τάξη ενηλίκων. Το κείμενο του διαγωνίσματος έχει συμπεριληφθεί και σε προηγούμενο δημοσίευμα στο blog ως θέμα για την προετοιμασία για τις εξετάσεις πιστοποίησης ελληνομάθειας).

1) ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

Ένας φίλος σας έχει γράψει ένα κείμενο για τα δέντρα, αλλά επειδή κάποιες λέξεις τον δυσκολεύουν το στέλνει σε σας για να τον βοηθήσετε. Στον πίνακα έχει βρει και έχει γράψει λέξεις που θα ταίριαζαν στα κενά που έχει αφήσει, αλλά δεν είναι σίγουρος για τη σωστή απάντηση. Βρείτε λοιπόν τη λέξη που αντιστοιχεί σε κάθε κενό και συμπληρώστε τον πίνακα με τους αντίστοιχους αριθμούς ΠΡΟΣΟΧΗ : οι αριθμοί που θα συμπληρώσετε είναι 10 χωρίς το παράδειγμα.

Δένδρα... οι πνεύμονες της ατμόσφαιρας!
Τα δέντρα είναι φυτά που πλουτίζουν την βλάστηση πάνω στη γη. Όλα τα φυτά δεν γίνονται δέντρα. Ορισμένα φυτά μεγαλώνουν, απλώνοντας .............(1) στο χώμα τις ρίζες τους, και φτιάχνουν τον κορμό και τα κλαδιά τους, που στολίζονται με τα όμορφα φύλλα τους. Για να γίνει ένα φυτό δέντρο, χρειάζονται να περάσουν μερικά χρόνια, να βρίσκεται σε κατάλληλο έδαφος και να έχει νερό. Ο κορμός των δέντρων αποτελείται από την φλούδα, το ξύλινο στρώμα και την ψίχα που λέγεται ‘εντεριώνη’. Η................ (2) προστατεύει το ξύλινο μέρος του κορμού, που αποτελεί και την βάση του δέντρου ενώ, ο κορμός με την σειρά του ........................ (3) το εσωτερικό στρώμα, την ψίχα, που βοηθά το δέντρο στο μεγάλωμά του, γιατί απ’ αυτήν περνούν οι διάφορες ........................ (4), που παίρνουν οι ρίζες του από το έδαφος, αλλά και το νερό που χρειάζεται σ’ όλη του τη ζωή. Το ύψος ενός δένδρου εξαρτάται από το είδος του και από το έδαφος όπου φυτρώνει. Το ίδιο συμβαίνει και με τα χρόνια ζωής του. Υπάρχουν δένδρα που φθάνουν σε ................. (5) 150 μέτρων και κάποια που ζουν πάνω από 4.000 χρόνια! Τα δένδρα ανάλογα με την κατηγορία που ανήκουν, μας προσφέρουν διάφορα πολύτιμα αγαθά: Τα δασικά δένδρα, όπως είναι το πεύκο, που μας προσφέρει το .............. (6) για τις κατασκευές πλοίων, την φλούδα του, που περιέχει τανίνη και που είναι χρήσιμη στην βαφή και το ρετσίνι του. Τα καλλωπιστικά δένδρα, που μας προσφέρουν το ωραίο φύλλωμά τους, τα λουλούδια τους και την σκιά τους στα πάρκα και τους δρόμους. Τα οπωροφόρα δένδρα, που μας προσφέρουν μια μεγάλη ποικιλία από ......................... (7).
Μεγάλη προσφορά του δέντρου προς τον άνθρωπο είναι ότι, όπου υπάρχει, καθαρίζει την ατμόσφαιρα, γιατί απορροφά απ’ αυτήν διάφορα ...................... (8) συστατικά της και ελευθερώνει οξυγόνο. Ο μεγαλύτερος εχθρός του δένδρου είναι η φωτιά! Υπάρχουν δύο κατηγορίες δένδρων: τα αειθαλή και τα φυλλοβόλα. Τα αειθαλή κρατούν τα ............................. (9) τους όλες τις εποχές του χρόνου. Αυτό δεν σημαίνει πως διατηρούν τα ίδια πάντα φύλλα, αλλά ότι δεν μένουν ποτέ (ούτε και τον χειμώνα) χωρίς φύλλα. Τα φυλλοβόλα, όμως, δένδρα χάνουν το φύλλωμά τους το φθινόπωρο και μένουν γυμνά όλον τον χειμώνα. Δάσος ονομάζουμε μια μεγάλη έκταση γης που καλύπτεται από πολλά δέντρα. Όπου υπάρχει δάσος υπάρχει και υγεία και πλούτος, αφού όπου δάσος και καθαρή ατμόσφαιρα αλλά και διάφορα προϊόντα που μας παρέχει πλουσιοπάροχα. Το βασικό προϊόν του δάσους είναι το ξύλο. Συχνά τα δάση αποτελούν το ............................(10) πολλών ζώων. Η προσφορά των δασών πρέπει να εκτιμάται από πολίτες και πολιτεία... όλοι οφείλουμε να τα προσέχουμε ‘σαν κόρη οφθαλμού’. Όταν έστω και ένα δάσος καταστρέφεται, η ισορροπία στη ................ (11) διαταράσσεται.

Κείμενο από την ιστοσελίδα http://www.netkids.gr/

βαθιά 1

άφθονα
διαχωρίζει
χρήσιμα
καταφύγιο
προιόντα
φρούτα
φύση
δάσος
διαφέρει
λουλούδια
ουσίες
φύλλα
προστατεύει
φλούδα
ξύλο
ύψος
οξυγόνο
βλαβερά

2) Να φτιάξετε προτάσεις με τις παρακάτω λέξεις και εκφράσεις :

πομπός , επικοινωνία , μήνυμα, οικολογικό κίνημα, περιβάλλον,

ανακύκλωση, θρεπτικός, υγιεινή διατροφή, εύγευστος

3) Να μεταφέρετε τους παρακάτω ρηματικούς τύπους σε όλους τους χρόνους της ίδιας φωνής (δεν αλλάζετε πρόσωπο και αριθμό) :

εξετάζεις, οδηγήσατε, έχουν κοιμηθεί, πλένονται, ξεχνιέται

4) Να μεταφέρετε στην άλλη πτώση του ίδιου αριθμού τις λέξεις με τα άρθρα τους :

τη σκέψη ,του κρέατος, του γείτονα, ο γραμματέας, το μέρος,
των φώτων, η έξοδος, το καθήκον, το δόρυ

5)Πώς κάνει το θηλυκό των επιθέτων :

ο ενδιαφέρων, ο θαλασσής, ο επιμελής, ο βαθύς, ο πολύς

6)ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

Πριν από λίγες μέρες αγοράσατε μέσω του διαδικτύου μια μικρή ξύλινη βιβλιοθήκη. Όταν όμως την παραλάβατε, ύστερα από αρκετή καθυστέρηση, διαπιστώσατε ότι δεν ήταν ακριβώς αυτή που είχατε παραγγείλει. Γράφετε στην εταιρεία, στον υπεύθυνο πωλήσεων και του εκφράζετε τα παράπονά σας. Ζητάτε να επανορθώσουν το συντομότερο δυνατό (90 λέξεις).

Προτάσεις για διάβασμα το καλοκαίρι

2009-06-25T05:18:00.000-07:00

(εικόνα από την ιστοσελίδα με τις θαυμάσιες φωτογραφίες http://www.flickr.com/ )

Ο παρακάτω κατάλογος συντάχτηκε για τους μαθητές των Τμημάτων Ελληνικής Γλώσσας του Παρισιού και τους προτείνει κείμενα από διάφορα είδη και ιστορικές περιόδους της ελληνικής λογοτεχνίας, για να διαβάσουν στις καλοκαιρινές τους διακοπές, που συνήθως είναι στην Ελλάδα. Βεβαίως μπορεί να χρησιμέψει σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για μια επαφή με την ελληνική λογοτεχνία. Σίγουρα υπάρχουν εξαιρετικά κείμενα που παρέλειψα, γιατί ο κατάλογος δεν έπρεπε να είναι πολύ μακρύς. Θα σας ήμουν ευγνώμων όμως αν μου τα επισημαίνατε, ώστε να τα συμπληρώσω την επόμενη φορά.

Για τους μαθητές του Γυμνασίου

Άλκη Ζέη, Ο ψεύτης παππούς

Άλκη Ζέη, Η μωβ ομπρέλα

Άλκη Ζέη, Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της

'Αλκη Ζέη, Το καπλάνι της βιτρίνας

Άλκη Ζέη, Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου

Ελένη Πριόβολου, Το σύνθημα

Α. Μιχαλοπούλου, Ο Ισίδωρος και ο ναυαγός

Αλέξης Σταμάτης, Ο Άλκης και ο λαβύρινθος

Δημ. Βανέλης, Έξω από τη γκρίζα χώρα

Πάνος Χριστοδούλου, Ο Νταβίντ δεν ήρθε για διακοπές

Μάνος Κοντολέων, Οι δυο τους κι άλλοι δύο

Μάνος Κοντολέων, Μαγική μητέρα

Μάνος Κοντολέων, Μάσκα στο φεγγάρι

Μάνος Κοντολέων, Γεύση πικραμύγδαλου

Ζωρζ Σαρή, Νινέτ

Ζωρζ Σαρή, Τα στενά παπούτσια

Κίρα Σίνου, Το ασημένιο μενταγιόν

Κίρα Σίνου, Η δυναστεία των Μίνκα

Πηνελόπη Δέλτα, Ο μάγκας

Πηνελόπη Δέλτα, Παραμύθι χωρίς όνομα

Για τους μαθητές του Γυμνασίου και του Λυκείου

Μαρία Ιορδανίδου, Λωξάνδρα

Διδώ Σωτηρίου, Ματωμένα χώματα

Διδώ Σωτηρίου, Οι νεκροί περιμένουν

Η. Βενέζης, Αιγαίο

Η. Βενέζης, Το νούμερο 31328

Γεώργιος Θεοτοκάς, Λεωνής

Γεώργιος Θεοτοκάς, Η Αργώ

Νίκος Καζαντζάκης, Ζορμπάς

Νίκος Καζαντζάκης, Καπετάν Μιχάλης

Π.Πρεβελάκης, Αντίστροφη μέτρηση

Π.Πρεβελάκης, Ο άγγελος στο πηγάδι

΄Αγγελος Τερζάκης, Η μενεξεδένια πολιτεία

Άγγελος Τερζάκης, Η πριγκιπέσσα Ιζαμπώ

Μενέλαος Λουντέμης, Ένα παιδί μετράει τ' άστρα

Μενέλαος Λουντέμης, Συννεφιάζει

Μ. Καραγάτσης, Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν

Στρατής Μυριβήλης, Η ζωή εν τάφω

Μαργαρίτα Λυμπεράκη, Τα ψάθινα καπέλα

Αντώνης Σαμαράκης, Ζητείται ελπίς

Αντώνης Σαμαράκης, Αρνούμαι

Αντώνης Σαμαράκης, Το λάθος

Γιώργιος Ιωάννου, Το δικό μας αίμα

Γιώργος Ιωάννου, Για ένα φιλότιμο

Κώστας Ταχτσής, Το τρίτο στεφάνι

Αντώνης Σουρούνης, Το μπαστούνι

Σώτη Τριανταφύλλου, Το εργοστάσιο μολυβιών

Σώτη Τριανταφύλλου, Άλμπατρος

Σώτη Τριανταφύλλου, Μέρες που έμοιαζαν με μανταρίνι

Β. Αλεξάκης, Ο μπαμπάς και άλλα διηγήματα

Β. Αλεξάκης, Η μητρική γλώσσα

Β. Αλεξάκης, Οι ξένες λέξεις

Ανθολογία ελληνικών διηγημάτων, 1992, Εκδ. Νέα σύνορα, Α.Α. Λιβάνη

Κ. Ακρίβος, Να μαθαίνω γράμματα

Ανθολογίες διηγημάτων : Κύμινο και κανέλα, Εκδ. Πατάκη 1998

Αθήνα, διαδρομές και στάσεις , Εκδ. Πατάκη 1999

Βασ. Βασιλικός, Το λιμάνι της αγωνίας και άλλα διηγήματα. Εκδ. Νέα Σύνορα, Α.Α. Λιβάνη

Πέτρος Τατσόπουλος. Ανάλαφρες ιστορίες

Τούλα Τίγκα, Η εποχή των υακίνθων

Ευγενία Φακίνου, Η μεγάλη Πράσινη

Ευγενία Φακίνου, Αστραδενή

Ρέα Γαλανάκη, Ο βίος του Ισμαήλ Φερίκ πασά

Ρέα Γαλανάκη, Ελένη ή Κανένας

Ν. Θέμελης, Η αναζήτηση

Ν. Θέμελης, Η ανατροπή

Ποίηση

Τ. Λειβαδίτης, Μικρό βιβλίο για μεγάλα όνειρα

Οδυσσέας Ελύτης, Ο μικρός Ναυτίλος

Οδυσσέας Ελύτης, Μαρία Νεφέλη

Οδυσσέας Ελύτης, Ήλιος ο πρώτος

Οδυσσέας Ελύτης, Τα ρω του Έρωτα

Οδυσσέας Ελύτης, Προσανατολισμοί

Γεώργιος Σεφέρης, Στροφή

Γεώργιος Σεφέρης, Κίχλη

Γεώργιος Σεφέρης, Ημερολόγιο καταστρώματος Α', Β'

Γιάννης Ρίτσος, Ρωμιοσύνη

Κωνσταντίνος Καβάφης, Ποιήματα

Ηλεκτρονικά λογοτεχνικά κείμενα μπορείτε να βρείτε στις ιστοσελίδες :

www.snhell.gr
www.greek-language.gr
http://www.sarantakos.com/

Καλές διακοπές

Μαρία Πουρνάρα
Φιλόλογος

Ιστορία της ελληνικής γλώσσας

2009-06-04T01:31:00.001-07:00

Στις παρακάτω ηλεκτρονικές διευθύνσεις του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας θα βρείτε μερικά εξαιρετικά άρθρα για την ιστορία της ελληνικής γλώσσας και το γλωσσικό ζήτημα.
Διαβάστε οπωσδήποτε το πρώτο.

http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/guide/thema_d1/index.html
http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_13/index.html
http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/guide/thema_d4/index.html
http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history_books/index.html

http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/guide/thema_a6/index.html
http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/index.html
http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/guide/thema_d2/index.html

Κανόνες ορθογραφίας

2009-06-04T00:58:00.000-07:00

Η ορθογραφία της ελληνικής γλώσσας, στην οποία ένα φώνημα/φθόγγος μπορεί να αντιστοιχεί σε περισσότερα από ένα γράμματα, δυσκολεύει ιδιαίτερα όσους μαθαίνουν τα ελληνικά ως δεύτερη ή ξένη γλώσσα. Παρακάτω σας δίνονται μερικά βοηθητικά στοιχεία, κυρίως όσον αφορά τις καταλήξεις των λέξεων.

ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Προσοχή στις καταλήξεις κατά την κλίση των ουσιαστικών :

αρσενικά ονόματα σε -ης :
π.χ. ο μαθητής , οι μαθητές, των μαθητών

αρσενικά ονόματα σε – ος :
π.χ. ο άνθρωπος, οι άνθρωποι, των ανθρώπων

αρσενικά αρχαιόκλιτα σε -έας (πληθυντικός σε -εις)
π.χ. ο γραμματέας, του γραμματέα, οι γραμματείς, των γραμματέων

θηλυκά σε – ος :
π.χ. η έξοδος, της εξόδου, οι έξοδοι , των εξόδων , τις εξόδους

θηλυκά ονόματα σε – η (πληθυντικός σε - ες):
π.χ. η φωνή, οι φωνές, των φωνών

θηλυκά ονόματα σε – η ([πληθυντικός σε – εις)
π.χ. η πόλη, οι πόλεις, των πόλεων

ουδέτερα σε -ι (εξαίρ : βράδυ, δάκρυ, δόρυ, δίχτυ, οξύ, στάχυ), -ο, - μα :
π,χ. το παιδί, τα παιδιά, των παιδιών, το μήλο, των μήλων, τα μάθημα , του μαθήματος, των μαθημάτων

ουδέτερα ονόματα σε – ος :
π.χ. το δάσος, του δάσους, τα δάση, των δασών

ουδέτερα ονόματα σε – ον :
π.χ. το καθήκον, του καθήκοντος, τα καθήκοντα, των καθηκόντων

προσοχή στα ονόματα : το κρέας , του κρέατος, τα κρέατα, των κρεάτων και το φως, του φωτός, τα φώτα, των φώτων

ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΤΑΛΗΞΕΩΝ :

-ισμός : π.χ. πολιτισμός, αθλητισμός, υλισμός (εξαίρ : δανεισμός, κνησμός,σεισμός, κατακλυσμός, χρησμός, εμπρησμός, εγκλεισμός κ.λ.π.))

-ιστής : π.χ. πολεμιστής, ποδοσφαιριστής, σκακιστής (εξαιρ.: ληστής, δανειστής)

-ητής : π.χ. αθλητής, ποιητής, ομιλητής (εξαιρ: ιδρυτής, κριτής μηνυτής)

-ίτης : π,χ, μεσίτης, τραπεζίτης, πολίτης (εξαίρ : διαβήτης, αλήτης, ιδιοκτήτης, κομήτης, κυβερνήτης, μαγνήτης, προφήτης, πλανήτης, θύτης, δύτης, πλοικτήτης, -λύτης, Πηλιορείτης, Αγιορείτης, Αιγινήτης και άλλα εθνικά)

-ώνας : π.χ. χειμώνας, παγετώνας, ελαιώνας (εξαιρ : αλαζόνας, ηγεμόνας, κανόνας, κηδεμόνας, Μακεδόνας, Στρυμόνας)

-ονας : π.χ. γείτονας, επιστήμονας, πνεύμονας (εξαιρ: άμβωνας, είρωνας, καύσωνας, μεσαίωνας, θερμοσίφωνας)

-οσύνη π.χ. δικαιοσύνη, καλοσύνη

-ότητα π.χ. ανθρωπότητα, κοινότητα

-ύτητα π.χ. ταχύτητα, βαρύτητα

-είο (όταν τονίζεται το ει) π.χ. σχολείο, νοσοκομείο, γραφείο (για ονόματα που δείχνουν τόπο -εξαίρ: τοπίο, πεδίο)

-ίο: π.χ. βιβλίο, θρανίο, κρανίο (όταν δε δηλώνουν τόπο)

-ιο: π.χ. εργοστάσιο, ημερολόγιο, (εξαιρ: απόγειο, ισόγειο, υπόγειο, λύκειο)

-τήριο : π.χ. δικαστήριο, εργαστήριο (εξαίρ: μαρτύριο, κτίριο)

-ημα (ουδέτερα) : π.χ. μάθημα, ποίημα, διάστημα (αλλά: μήνυμα, έλλειμμα). (Προσοχή στα θηλυκά : ρίμα, λίμα)

-ωμα :π.χ. χρώμα, στρώμα, πάτωμα (εξαιρ: όνομα, κόμμα, στόμα, επίδομα)

-τήρι : π.χ. ποτιστήρι, ξυπνητήρι (εξαιρ: χατίρι όσα έχουν ως β΄συνθετικό τη λέξη τυρί π.χ. κεφαλοτύρι)

-ίκι : π.χ. ποντίκι, φυστίκι (εξαιρ: σκουλήκι)

-ιά : π.χ. γιαγιά, μηλιά, αγκαλιά (εξαίρ. δουλειά, γιατρειά, παντρειά, σοδειά), παιδιά (όλα τα ουδέτερα σε -ι στον πληθυντικό)

-εία : π.χ. μαγεία, γοητεία, δουλεία (όλα τα παράγωγα ρημάτων σε -εύω π.χ. μαγεύω και επιθέτων σε -ύς π.χ. πλατύς, πλατεία)

-ία: ησυχία, αφετηρία, Μαρία

-ια : π.χ. αρρώστια, κάμπια, γύμνια (εξαίρ : άδεια, αλήθεια, αμέλεια, βοήθεια, συγγένεια, ευλάβεια, συνήθεια, προσπάθεια κ.λ.π.)

-ίδι : π.χ.στολίδι, ταξίδι, παιχνίδι, ψαλίδι (εξαίρ : καρύδι, κρεμμύδι, μύδι, φρύδι, στρείδι, (αντι)κλείδι)

-ίδα : π. χ. νυχτερίδα, γαρίδα, εφημερίδα

-ήθρα : π.χ. δαχτυλήθρα, κολυμπήθρα, τσουλήθρα

- ισσα : π.χ. μάγισσα, βασίλισσα, μέλισσα

-αία :π.χ. κεραία, σημαία (εξαίρ. θέα, ιδέα, νέα, παρέα)

- πώλης : π.χ. βιβλιοπώλης. ανθοπώλης (σύνθετες λέξεις με β΄συνθετικό το ρ. πωλώ = πουλώ). Το ίδιο και τα ουσιαστικά σε -πωλείο : βιβλιοπωλείο

-ποιός : π.χ. αρτοποιός, ηθοποιός (σύνθετα με β΄συνθετικό το ρήμα ποιώ=κάνω ). Το ίδιο και τα ουσιαστικά σε -ποιείο : αρτοποιείο

Η λέξη γη ως β΄συνθετικό γράφεται με -ει: π.χ. υπόγειο, ισόγειο, υδρόγειος, προσγείωση κ.λ.π.

Η λέξη όνομα ως β΄συνθετικό γράφεται με -ω- και -υ-: π.χ. επώνυμο, ανώνυμος, συνώνυμο, αντωνυμία.

Οι λέξεις οδύνη, όλεθρος, ομαλός, όροφος, ορύσσω, όφελος, όνομα όταν είναι β΄συνθετικά γράφονται με -ω-: π.χ. ανώδυνος, πανωλεθρία, διώροφος, διώρυγα, ανώφελος, μεταλλωρύχος.

Οι λέξεις λατρεία και πορεία, όταν είναι β΄συνθετικά γράφονται με - ι : π.χ. ειδωλολατρία, προσωπολατρία, φυσιολατρία, αεροπορία, πεζοπορία, πρωτοπορία κ.λ.π. (οι λέξεις αυτές είναι παρασύνθετα και γίνονται από τα σύνθετα: ειδωλολάτρης, προσωπολάτρης, φυσιολάτρης, αεροπόρος, πεζοπόρος, πρωτοπόρος).

Προσοχή στο συνδετικό φωνήεν -ο- κατά τη σύνθεση λέξεων. Γράφεται πάντοτε με όμικρον π.χ. τραπεζομάντηλο, μαχαιροπίρουνα .

ΕΠΙΘΕΤΑ :

Προσοχή στο επίθετο πολύς – πολλή -πολύ. Το θηλυκό και όλος ο πληθυντικός (και στα τρία γένη )γράφεται με δύο λλ. π.χ. Οι πολλοί, οι πολλές, τα πολλά κ.λ.π.
Προσοχή στα επίθετα σε – ύς π.χ. βαθύς, βαθιά, βαθύ και στα επίθετα που δηλώνουν χρώμα και γράφονται με – ης : π.χ. θαλασσής, θαλασσιά, θαλασσί.
Προσοχή στα αρχαιόκλιτα επίθετα σε -ης, -ης, -ες π.χ. ο επιμελής, η επιμελής, το επιμελές (γενική ενικού : του / της/ του επιμελούς, πληθυντικός : οι επιμελείς, οι επιμελείς, τα επιμελή).
Προσοχή στα επίθετα που προέρχονται από την αρχαιοελληνική μετοχή σε -ων, ουσα, -ον : π.χ. ο ενδιαφέρων , η ενδιαφέρουσα, το ενδιαφέρον (γενική ενικού: του ενδιαφέροντος, της ενδιαφέρουσας, του ενδιαφέροντος, ονομαστική πληθυντικού: οι ενδιαφέροντες, οι ενδιαφέρουσες, τα ενδιαφέροντα)

ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΤΑΛΗΞΕΩΝ:

-ικος : π.χ.ευγενικός (εξαίρ. δανεικός, θηλυκός)

-ινος : π.χ. μακρινός, μάλλινος, κόκκινος (εξαίρ. σκοτεινός, φωτεινός, υγιεινός, ορεινός ταπεινός, φτηνός, υπεύθυνος, ανεύθυνος, επικίνδυνος)

-ιμος : π.χ. πόσιμος, δόκιμος (εξαίρ. έτοιμος, έρημος και τα σύνθετα : ομώνυμος, περίφημος, απόδημος, διάσημος, άσχημος, εύθυμος. δίδυμος)

-αίος : π.χ. τελευταίος, ωραίος (εξαίρ: νέος, ανίδεος, στερεός)

-ωτός : π.χ. καμαρωτός, φουσκωτός

-ιος: π.χ. άγριος (βόρειος, τέλειος, όμοιος, ισόγειος, υπόγειος, άδειος)

-είος : π.χ. αστείος (εξαίρ. γελοίος, κρύος)

-ητός : π.χ. τηγανητός, ψητός, τρυπητός (εξαίρ : λυτός, χυτός,διττός)

-ώδης: π.χ. στοιχειώδης, υποτυπώδης

στο συγκριτικό βαθμό:

-ότερος: π.χ. ψηλότερος, στερεότερος (αλλά: ανώτερος, κατώτερος, απώτερος, νεώτερος και νεότερος)

-ύτερος: π.χ. πλατύτερος, μεγαλύτερος

ΡΗΜΑΤΑ :

ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΤΑΛΗΞΕΩΝ :

-ίζω : π.χ. ποτίζω (αόριστος σε – ισα π.χ. πότισα) (εξαίρ. δακρύζω, δανείζω, αθροίζω, αναβλ(ρ)ύζω, συγχύζω, πήζω, σφύζω, κατακλύζω)
Προσοχή: όταν ο αόριστος δεν προέρχεται από ρήμα σε -ίζω, γράφεται με -η- π.χ. αγάπησα, μίλησα.

-ώνω : π.χ. τελειώνω, απλώνω, μαλώνω

-αίνω : π.χ. μαθαίνω , μικραίνω (εξαίρ. μένω, περιμένω, πλένω, δένω)

-εύω : π.χ. ψαρεύω, χορεύω (εξαίρ : κλέβω, σέβομαι)

-ίνω : π.χ. δίνω (αόριστος : έδωσα), κρίνω

-ήνω : π.χ. αφήνω, σβήνω, στήνω, ψήνω

-ύνω : π.χ. λύνω, ντύνω, μολύνω, χύνω, ξύνω, γδύνω

-είνω : π.χ. κλείνω, τείνω

-ποιώ : π.χ. χρησιμοποιώ, αξιοποιώ

Προσοχή στην ορθογραφία των καταλήξεων των ρημάτων στην παθητική φωνή:

Ενεστώτας : -ομαι, -εσαι, -εται, - όμαστε -εστε, -ονται .

Αόριστος : -ηκα π.χ. πλύθηκα, χτενίστηκα, γράφτηκα (-ήθηκα, -ύθηκα, -ίστηκα)

Απαρέμφατο : -ει π.χ. κοιμηθεί , χτενιστεί (αγαπήσει, διαβάσει κ.λ.π. στην ενεργητική φωνή)

Μετοχή παρακειμένου: -ημένος (αλλά : ντυμένος, πλυμένος, λυμένος κ.λ.π. όταν υπάρχει -υ- στο θέμα), -ισμένος (για τα ρήματα σε -ίζω), -ωμένος (για τα ρήματα σε -ώνω, αλλά και όλους τους παροξύτονους τύπους π.χ. ειπωμένος, φαγωμένος), -όμενος π.χ. εργαζόμενος (εκτός από κάποιους λόγιους τύπους π.χ. τιμώμενος, προσδοκώμενος), -μμένος (για τα ρήματα σε -φω,- βω, -πτω π.χ. γράφω: γραμμένος, ανάβω : αναμμένος).

Προσοχή στη μετοχή ενεργητικού ενεστώτα: -ώντας π.χ. γελώντας (όταν τονίζεται στο ω = παροξύτονη, αλλά -οντας π.χ. τρέχοντας (όταν δεν τονίζεται στο ο= προπαροξύτονη).

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ :

Προσοχή στην ορθογραφία των αντωνυμιών:

εγώ, εσύ, αυτός

ποιος, ποια, ποιο (Προσοχή : το πιο είναι συγκριτική λέξη π.χ. πιο μεγάλος)

δικός μου

εαυτός μου

οποίος, οποία, οποίο

όποιος, όποια, όποιο

οποιοσδήποτε

ό,τι

ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ :

Προσοχή στην ορθογραφία των παρακάτω εύχρηστων επιρρημάτων:

πάνω
κάτω
πίσω
έξω
γύρω
εδώ
εκεί
βέβαια
έπειτα
νωρίς

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ :

Προσοχή στην ορθογραφία των παρακάτω εύχρηστων συνδέσμων και συνδετών:

επειδή
ακόμη
επίσης
εξάλλου
συνεπώς
επιπλέον
όμως
αλλά
ωστόσο
δηλαδή
επομένως
γιατί
διότι

μόλις

λοιπόν

Προσοχή στα προθήματα υπό-, υπέρ- και συν-που ήταν αρχαίες προθέσεις και γράφονται με υ : π.χ. υπόγειο, υπεύθυνος, υπεραγορά, υπέροχος, συνάλλαγμα, σύντροφος, συμμαθητής, συρροή.

Προσοχή στο συγκριτικό μόριο 'πιο' που γράφεται με ι και δεν πρέπει να συγχέεται με την ερωτηματική αντωνυμία 'ποιος, ποια, ποιο' που γράφεται με οι.

Προσοχή στην ορθογραφία του ειδικού συνδέσμου ότι και της αναφορικής αντωνυμίας ό,τι.

Προσοχή στην ορθογραφία των σύνθετων λέξεων με α' συνθετικό τα δι(σ)- και δυσ-. Γράφονται με δι(σ)- οι λέξεις που δηλώνουν ότι το β' συνθετικό τους υπάρχει δύο φορές π.χ. δίκλινο, δίστηλο, δισέγγονο και με δυσ- οι λέξεις που δηλώνουν δυσκολία, κακό αποτέλεσμα ή γενικά μια αρνητική έννοια π.χ. δυσκίνητος, δυσάρεστος, δυστυχώς, δυσμορφία.

Μαρία Πουρνάρα
Φιλόλογος

Πρακτική στη χρήση της εξακολουθητικής και συνοπτικής όψης του ρήματος

2009-05-24T02:14:00.000-07:00

Αφού διαβάσετε τη θεωρία και τα βοηθητικά στοιχεία που δίνονται στο προηγούμενο δημοσίευμα (με την ίδια ημερομηνία), ελέγξτε την ικανότητά σας να χρησιμοποιείτε σωστά τη συνεχή και απλή υποτακτική με το παρακάτω τεστ.

Να συμπληρώσετε τα κενά με τη συνεχή ή απλή υποτακτική των ρημάτων που είναι στην παρένθεση:

1)Δεν μπορώ να .................... , γιατί είμαι κουρασμένη (χορεύω).

2) Μας αρέσει πολύ να ................ (μαγειρεύω).

3)Θα φύγουμε αύριο, μόλις ............... (ξημερώνω).

4)Κουράζομαι να ............... τα ίδια πράγματα (επαναλαμβάνω).

5)Ανυπομονώ να ............. την έκθεση του Μονέ (επισκέπτομαι).

6)Συνηθίζει να ............... τρεις φορές τη μέρα τη μητέρα της (τηλεφωνώ).

7)Είναι βλαβερό να ............ πολλούς καφέδες τη μέρα (πίνω).

8)Ετοιμάζομαι να ............. για το σχολείο (φεύγω).

9)Λίγο έλειψε να .......... το αεροπλάνο (χάνω).

10) Συνέχιζε να ............. πιάνο, όταν γύρισα στο σπίτι (παίζω).

11) Στενοχωριέμαι να τον .......... να βασανίζεται άδικα (βλέπω).

12) Εξακολουθεί να ........... Ελληνικά μετά από τόσα χρόνια (μαθαίνω);

13) Μέχρι να ........... , θα έχω επιστρέψει (τελειώνω).

14) Μπορείς, σε παρακαλώ, να μου .......... το πρωινό μου τώρα (ετοιμάζω);

15) Επιτρέπεται να .......... πιο νωρίς σήμερα (φεύγω);

16) Αργώ να ............ τη θεωρία και τα παραδείγματα (καταλαβαίνω).

17) Αρχίζω να ........... στις 8 .00 το πρωί (δουλεύω).

18) Σταμάτα να ........... τα πόδια σου στο πάτωμα, γιατί με ενοχλείς (χτυπάω).

19) Ξέρω να ............... πύργους στην άμμο (φτιάχνω).

20) Είναι αδύνατο να ................. τις εξετάσεις σου αύριο με τόσο λίγο διάβασμα (περνάω).

Μαρία Πουρνάρα
φιλόλογος

Γραμματική - Εξακολουθητική και συνοπτική όψη του ρήματος

2009-05-24T01:52:00.000-07:00

Η ιδιομορφία της ελληνικής γλώσσας που διαφοροποιεί το ποιόν της ενέργειας του ρήματος και σχηματίζει τύπους με συνεχή (εξακολουθητική) όψη και τύπους με συνοπτική όψη δημιουργεί ιδιαίτερη δυσκολία σε όσους μαθαίνουν τα ελληνικά ως δεύτερη ή ξένη γλώσσα.
Πρόκειται για τους τύπους του εξακολουθητικού (ή συνεχούς) και απλού (ή συνοπτικού ή στιγμιαίου) μέλλοντα και τους τύπους της συνεχούς και απλής υποτακτικής. (Ανάλογο φαινόμενο διάκρισης του ποιού ενέργειας με συνεχή και συνοπτική ρηματική όψη έχουμε π.χ. στην αγγλική γλώσσα με τη διάκριση του ενεστώτα σε απλό και διαρκείας π.χ. I go / i'm going).

Οι παρακάτω διευκρινίσεις μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση και χρήση του φαινομένου.

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΞΑΚΟΥΘΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΟΠΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ

Από το θέμα του ενεστώτα σχηματίζουμε τους συνεχείς χρόνους.

Από το θέμα του αορίστου σχηματίζουμε τους απλούς (συνοπτικούς ) χρόνους.

Συνεχής (ή εξακολουθητικός) μέλλοντας :

Ο συνεχής μέλλοντας δείχνει την επανάληψη ή τη διάρκεια μιας πράξης στο μέλλον

π.χ. Στην Ελλάδα το καλοκαίρι θα πηγαίνω για μπάνιο κάθε μέρα.

Απλός (ή στιγμιαίος ή συνοπτικός) μέλλοντας:

Ο απλός μέλλοντας δείχνει ότι μια πράξη θα γίνει και θα τελειώσει στο μέλλον και παρουσιάζει την πράξη στο σύνολό της συνοπτικά, σα να ολοκληρώνεται σε μια στιγμή

π.χ. Αύριο θα πάω για μπάνιο.

Συνεχής (ή εξακολουθητική) υποτακτική :

Η συνεχής υποτακτική δείχνει τη διάρκεια ή επανάληψη μιας πράξης

π.χ. Μου αρέσει να διαβάζω μυθιστορήματα.

Απλή (ή συνοπτική) υποτακτική :

Η απλή υποτακτική παρουσιάζει την πράξη του ρήματος στο σύνολό της, συνοπτικά, σα να ολοκληρώνεται σε μια στιγμή

π.χ. Βιάζομαι να τελειώσω τις ασκήσεις μέχρι το μεσημέρι.

Με τα παρακάτω ρήματα και εκφράσεις έχουμε συνεχή υποτακτική :

συνηθίζω να
αρχίζω να
μου αρέσει να
συνεχίζω να
παύω να
σταματώ να
εξακολουθώ να
με εκνευρίζει να
ευχαριστιέμαι να
στενοχωριέμαι να
χαίρομαι να
κουράζομαι να
φαίνομαι να
δείχνω να
ξεκινώ να
μαθαίνω να
ξέρω να

Με τα παρακάτω ρήματα, συνδέσμους και εκφράσεις έχουμε απλή υποτακτική :

έχω να
λίγο έλειψε να
παρά τρίχα να
παρά λιγο να
κοντεύω να
πάω να
ετοιμάζομαι να
είναι η σειρά μου να
μένει να
έχω να
αργώ να
κάνω καιρό να
χρειάζεται καιρός να
βιάζομαι να
ανυπομονώ να
δε βλέπω την ώρα να
περιμένω να
μέχρι να
ώσπου να
προτού (να)
πριν (να)
ακόμα να

Με τα παρακάτω ρήματα και εκφράσεις μπορούμε να έχουμε και συνεχή και απλή υποτακτική :

είναι καλό / είναι κακό να
είναι ευχάριστο/ είναι δυσάρεστο να
είναι εύκολο /είναι δύσκολο να
είναι δυνατό/ είναι αδύνατο να
είναι πιθανό/ είναι απίθανο να
είναι ώρα / καιρός να
μπορεί να
πρέπει να
με ενδιαφέρει να
επιτρέπεται να
απαγορεύεται να
χρειάζεται να
χωρίς να

(Με βάση τα βιβλία Τα Νέα Ελληνικά για ξένους και Μαθήματα Ελληνικών).

Μαρία Πουρνάρα
φιλόλογος

Ελληνική λογοτεχνία

2009-05-22T06:05:00.000-07:00

Μπορείτε να βρείτε υλικό από την ελληνική λογοτεχνία στους παρακάτω ιστότοπους.
Στον πρώτο από αυτούς μπορείτε να δουλέψετε μόνοι σας τα κείμενα και να έχετε ανατροφοδότηση στις απαντήσεις σας.

Με τον δεύτερο, εκτός από τη λογοτεχνία, έχετε πρόσβαση σε ποικίλο υλικό για την ελληνική γλώσσα.

Στον τρίτο, που πρόκειται για τη σελίδα του ελληνικού σπουδαστηρίου, μπορείτε να βρείτε λογοτεχνία για παιδιά. Αφαιρώντας την προέκταση στο όνομα της ιστοσελίδας βρίσκετε λογοτεχνικά έργα και ανθολογίες από διάφορες περιόδους της ελληνικής λογοτεχνίας.

Στον τέταρτο έχετε μια πολύ πλούσια συλλογή ελληνικών κειμένων, κυρίως διηγημάτων, από τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, συχνά δημοσιευμένων σε ελληνικές εφημερίδες.

http://www.rhodes.aegean.gr/ptde/mps/logos1/Lessons.asp

www.e-yliko.gr

http://www.snhell.gr/kids/category.asp?id=5

www.sarantakos.com

"Μικρό παιδί σαν ήμουνα..." άσκηση για το Α' και Β' επίπεδο

2009-03-29T08:32:00.000-07:00

Ακούστε το τραγούδι από το Γιώργο Ζωγράφο (μουσική Λίνου Κόκοτου) και προσπαθήστε να γράψετε τους στίχους. Στη συνέχεια γράψτε μια μικρή ιστορία εμπνευσμένη από το τραγούδι.

Γλωσσικός σεξισμός

2009-03-20T05:00:00.001-07:00

Διαβάστε το άρθρο της Ρούλας Τσοκαλίδου για τη σχέση γλώσσας και φύλου και το γλωσσικό σεξισμό :

http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/guide/thema_b8/index.html

Η γλώσσα των νέων

2009-03-20T03:36:00.000-07:00

Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Γ. Ανδρουτσόπουλου και έναν υπό διαμόρφωση κατάλογο λέξεων και εκφράσεων για τη γλώσσα των νέων θα βρείτε στους παρακάτω συνδέσμους :

http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/guide/thema_b9/index.html

http://www.slang.gr

Θέμα για το Α' επίπεδο για τις εξετάσεις πιστοποίησης ελληνομάθειας

2009-03-05T00:37:00.000-08:00

Διαβάστε το παρακάτω κείμενο προσεκτικά. Στη συνέχεια κάνετε την προτεινόμενη δραστηριότητα.

Είσαστε διακοπές στην Κεφαλλονιά και θέλετε να νοικιάσετε ένα αυτοκίνητο. Βρήκατε τις παραπάνω πληροφορίες αλλά δεν είσαστε σίγουροι σε μερικά σημεία. Φτιάχνετε έναν πίνακα με τις ερωτήσεις σας για να μπορέσετε να βεβαιωθείτε από τον υπάλληλο το απόγευμα που θα πάτε πάλι στο γραφείο ενοικιάσεων. Βάζετε ΝΑΙ δίπλα στις προτάσεις που νομίζετε ότι είναι σωστές και ΟΧΙ σε αυτές που δεν είναι σωστές.

Πρέπει να συμπληρώσετε και τις 10 ερωτήσεις εκτός του παραδείγματος

ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ - ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΙΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

1.Εάν ζητήσω την υπηρεσία παράδοσης στο αεροδόμιο, πώς θα φτάσω στο ξενοδοχείο μου;
Κατά την παράδοση του αυτοκινήτου στο αεροδρόμιο, σας παρέχουμε ενημερωτικό υλικό για την Κεφαλλονιά και χάρτη με οδηγίες για το πώς θα φτάσετε στο ξενοδοχείο σας.
2.Σε περίπτωση που το αυτοκίνητο πάθει βλάβη, τι πρέπει να κάνω;
‘Ολα τα αυτοκίνητά μας έχουν πλήρης ασφαλιστική κάλυψη, που συμπεριλαμβάνει 24ωρη οδική βοήθεια.
3.Σε περίπτωση που κλαπεί το αυτοκίνητο, τι πρέπει να κάνω;
Η Κεφαλλονιά είναι ένα από τα ασφαλέστερα νησιά της Ελλάδας και δεν έχει τύχει ποτέ στο παρέλθον να κλαπεί αυτοκίνητο. Σε περίπτωση, όμως που συμβεί κάτι τέτοιο, η ασφαλιστική κάλυψη που προσφέρουμε συμπεριλάμβάνει, εκτός των άλλων, κάλυψη κλοπής.
4.Ποιό δίπλωμα οδήγησης χρειάζομαι για να ενοικιάσω αυτοκίνητο στην Κεφαλλονιά;
Όλοι οι οδηγοί θα πρέπει να έχουν είτε Ευρωπαϊκή Άδεια Οδήγησης έαν είναι κάτοικοι της Ευρώπης, είτε Διεθνή Άδεια Οδήγησης, εάν διαμένουν εκτός Ευρώπης σε χώρες όπως ΗΠΑ, Καναδάς, Νότια Αφρική και Αυστραλία.
5.Ποιά είναι τα όρια ηλικίας για ενοικίαση αυτοκινήτου από το Plus Car Rentals;
Το όριο ηλικίας είναι τα 23 έτη για τις κατηγορίες οικονομική, Α, Β, C και τα 25 έτη για τις κατηγορίες C1, D, E, L & K. Σε κάθε περίπτωση, οι οδηγοί πρέπει να είναι κάτω των 70 ετών.
6.Διαθέτετε επιπλέον αξεσουάρ προς ενοικίαση;
Παιδικά καθίσματα (αξία ημερήσιας ενοικίασης: € 3)
7.Μπορεί να υπάρχει δεύτερος οδηγός;
Επιτρέπεται να υπάρχει ένας δεύτερος οδηγός, με επιπλέον ημερήσια χρέωση €2. Θα πρέπει, όμως, να διαθέτει τα απαραίτητα, νόμιμα έγγραφα και να πληροί τις προϋποθέσεις σχετικά με τα όρια ηλικίας των οδηγών.
8.Ποιά είναι η ελάχιστη περίοδος ενοικίασης;
Τρεις ημέρες
9.Μπορώ να μεταφέρω το αυτοκίνητο με πλοίο;
Μπορείτε να μεταφέρετε το αυτοκίνητο με πλοίο ΜΟΝΟ εάν έχετε γραπτή έγκριση από το γραφείο Plus Car Rentals
10.Σε περίπτωση που γίνει επιστροφή ή παραλαβή του αυτοκινήτου πριν τη λήξη της προγραμματισμένης περιόδου ενοικίασης, θα χρεωθώ για όλη την αξία της ενοικίασης;
Όχι, θα χρειαστεί να καλύψετε μόνο τις μέρες που έχετε κάνει χρήση του αυτοκινήτου, σύμφωνα με την τιμή της αντίστοιχης περιόδου ενοικίασης.

Παράδειγμα: 1.Το Γραφείο θα μου δώσει ένα χάρτη του νησιού. ΝΑΙ (Χ) ΟΧΙ

2.Η ασφάλεια του αυτοκινήτου καλύπτει οδική βοήθεια
24 ώρες.

3.Πρέπει να έχω Ευρωπαϊκή άδεια οδήγησης, αν και
μένω στον Καναδά.

4.Η μητέρα μου, 75 χρονών, με διεθνή άδεια οδήγησης
μπορεί να νοικιάσει το δικό της αυτοκίνητο.

5.Μπορώ να έχω ένα παιδικό κάθισμα για το μωρό.

6.Εάν πληρώσω 2 ευρώ θα μπορεί και η κόρη μου, 17 χρονών
με το καναδέζικο δίπλωμα οδήγησης να οδηγεί το αυτοκίνητο
ως δεύτερη οδηγός.

7.Μπορώ να νοικιάσω αυτοκίνητο για περισσότερες από 3 μέρες.

8.Δεν επιτρέπεται να μπει το αυτοκίνητο σε πλοίο.

9.Εάν έχω νοικιάσει το αυτοκίνητο για 5 μέρες και το επιστρέψω
σε 3, θα πληρώσω μόνο για τις 3 μέρες.

10.Δεν χρειάζεται να κλειδώνω το αυτοκίνητο γιατί στην Κεφαλλονιά
δεν κλέβουν ποτέ.

11.Μπορώ να πάρω το αυτοκίνητο από το αεροδρόμιο.

Και άλλα θέματα για εξάσκηση για το Πιστοποιητικό

2009-02-25T04:41:00.000-08:00

Ἂσκηση κατανόησης Γραπτού Λόγου / Επίπεδο Γ (Β2)

Διαβάζετε ένα άρθρο σχετικά με τα αυγά και τις θρεπτικές τους ιδιότητες, κάποιες λέξεις όμως δεν τις καταλαβαίνετε, γι’ αυτό ανοίγετε ένα ελληνοελληνικό λεξικό. Βρίσκετε διάφορες ερμηνείες και διαλέγετε την κατάλληλη. Στο κείμενό σας υπάρχουν λέξεις με έντονους χαρακτήρες και με έναν αριθμό. Διαλέξτε από τον πίνακα που ακολουθεί την ερμηνεία της κάθε λέξης και γράψτε τον αριθμό της, όπως στο παράδειγμα.
ΠΡΟΣΕΞΤΕ!! Οι σωστές ερμηνείες είναι ΕΝΝΙΑ (9), χωρίς το παράδειγμα. Υπάρχουν πέντε (5) ερμηνείες που δεν ταιριάζουν σε καμιά λέξη.

Φάτε τα κόκκινα αυγά σας!
Τα αυγά είναι από τα πλέον παρεξηγημένα (1) τρόφιμα της διατροφής μας. Είναι γνωστή η σύσταση (2) να μην τρώμε περισσότερα από 2-3 την εβδομάδα, επειδή «αυξάνουν τη χοληστερίνη». Και όμως, τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η κατανάλωση αυγών, ακόμη και καθημερινά, δεν επηρεάζει σημαντικά τα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα, εφόσον η συνολική μας διατροφή είναι ισορροπημένη (3) και χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά. Φαίνεται, δηλαδή, ότι αυτό που αυξάνει τη χοληστερίνη, καθώς και όλα τα λιπίδια στον οργανισμό (4) μας, είναι τα κορεσμένα λίπη και όχι η χοληστερίνη των τροφών (ένα αυγό έχει 4,5 γραμμάρια λίπους, εκ των οποίων μόλις το 1,5 γραμμάριο είναι κορεσμένα λίπη). Στο συμπέρασμα αυτό έχουν καταλήξει πλήθος μελετών εδώ και πάνω από μια δεκαετία, που δημοσιεύτηκαν (5) και αναλύθηκαν το 1997, στο επιστημονικό περιοδικό «American Journal of Clinical Nutrition». Στη δημοσίευση αυτή συμπεριλήφθησαν (6) 224 μελέτες, στις οποίες εξετάστηκαν πάνω από 8.000 άτομα για περισσότερο από 25 χρόνια. Επιπλέον, σε έρευνα που δημοσιεύθηκε δύο χρόνια αργότερα στο επιστημονικό περιοδικό «JAMA» φάνηκε ότι η κατανάλωση έως και ενός αυγού την ημέρα δεν αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο στους υγιείς ενηλίκους. Καλό είναι όμως να μη χάνουμε το μέτρο,(7) γιατί η κατανάλωση άνω του ενός αυγού την ημέρα συσχετίζεται με την αύξηση του κινδύνου καρδιακής ανεπάρκειας(8). Συνεπώς, εάν είστε υγιείς, μπορείτε να καταναλώνετε άφοβα έως και έξι αυγά την εβδομάδα! Εάν έχετε υψηλή χοληστερίνη, δεν πρέπει να ξεπερνάτε τα τρία αυγά την εβδομάδα. Συμπέρασμα; Aυτό το Πάσχα μη διστάσετε να φάτε τα κόκκινα αυγά που θα τσουγκρίσετε(9). Τα οφέλη για την υγεία σας είναι πολλά, ενώ ο φόβος ότι το αυγό θα αυξήσει τη χοληστερίνη σας τελικά αποδεικνύεται ότι είναι ένας ευρύτατα διαδεδομένος μύθος(10).

χτυπώ ελαφρά δύο αντικείμενα μεταξύ τους
9

η έλλειψη της αναγκαίας ποσότητας, ποιότητας, δύναμης

λογικός, μετρημένος

ομαλή και υγιής κατάσταση του νου

φανταστική ή ανακριβής άποψη που επικρατεί για κάποιον ή για κάτι

υπόδειξη, συμβουλή

κακή ή ελλιπής λειτουργία οργάνου του σώματος

το σύνολο των οργάνων και των λειτουργιών κάθε ζωντανού όντος

περιλαμβάνω, υπολογίζω ή κατατάσσω κάποιον ή κάτι μαζί με άλλους ή με άλλα

φανταστική διήγηση που αναφέρεται ιδίως σε θεούς και ήρωες

ανακοινώθηκαν σε ένα έντυπο

να αποφεύγουμε τις υπερβολές

η σύγκρουση που ακολουθεί ως αντίδραση στην προσβολή

δεν έχει κατανοηθεί σωστά

να έχουμε μαζί μας πάντοτε ένα μέτρο

Άσκηση παραγωγής γραπτού λόγου Επίπεδο Γ' (Β 2)/ Τάξη Ενηλίκων

Το Αυγό έβαλε στόχο να αποκαταστήσει την κακή του φήμη... και να κόψει τις κακές συναναστροφές! Γράφει λοιπόν ένα αποχαιρετιστήριο γράμμα στο φίλο του το Μπέικον για να του ανακοινώσει ότι «χωρίζουν οι δρόμοι τους»! Ανάμεσα στους λόγους που επικαλείται για να δικαιολογήσει την απόφασή του είναι η ανάγκη του να αρχίσει υγιεινή ζωή, να γίνει και πάλι πρωταγωνιστής στην κουζίνα και φίλος με όλους, μικρούς και μεγάλους! Μπορείτε να πάρετε ιδέες και πληροφορίες από το προηγούμενο κείμενο.
Αγαπημένε μου φίλε
Από καιρό ψάχνω την κατάλληλη στιγμή για να σου πω ότι.....................................................
........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ Δε θα σε ξεχάσω ποτέ!

Με πολλή αγάπη
Αυγό

Και άλλα θέματα για εξάσκηση για το Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας

2009-02-25T04:11:00.000-08:00

Προτείνω μια δοκιμασία για την κατανόηση γραπτού λόγου και μία δοκιμασία για την παραγωγή γραπτού λόγου για το Β' επίπεδο.

Η δοκιμασία αποτελείται από ένα αυθεντικό κείμενο από την ιστοσελίδα http://www.netkids.gr που, καθώς απευθύνεται κυρίως σε παιδιά, προσφέρεται για υλικό γι' αυτό το επίπεδο γλωσσομάθειας. Επέλεξα μια άσκηση συμπλήρωσης πίνακα με βάση κάποια κενά μέσα στο κείμενο. Με αυτή την τεχνική εξέτασης ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών να μαντεύουν από το συγκείμενο τη λέξη που λείπει. Επιπλέον έμμεσα εξετάζονται, εκτός από το λεξιλόγιο και δομικά στοιχεία της γλώσσας, εφόσον ο υποψήφιος θα πρέπει να βρει αν η λέξη που λείπει είναι ρήμα, ουσιαστικό, επίρρημα, σύνδεσμος κ.λ.π. ανάλογα με τα συμφραζόμενα. Η σωστή ή λαθεμένη επιλογή καταδεικνύει σε ποιο βαθμό ο υποψήφιος έχει κατανοήσει το νόημα του κειμένου.
Για την παραγωγή γραπτού λόγου προτείνω μια εργασία με ανάλογο θέμα. Οι μαθητές θα μπορέσουν ενδεχομένως να αξιοποιήσουν και το λεξιλόγιο και τις ιδέες που έχουν ήδη βρει στο κείμενο για κατανόηση. Η οδηγία ορίζει σε ποιον απευθύνεται το γραπτό και τι ακριβώς πρέπει να γράψει ο υποψήφιος. Ορίζει ακόμη τον απαιτούμενο αριθμό λέξεων.

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ (β΄ΕΠΙΠΕΔΟ)

ΟΔΗΓΙΑ
Ένας φίλος σας έχει γράψει ένα κείμενο για τα δέντρα, αλλά επειδή κάποιες λέξεις τον δυσκολεύουν το στέλνει σε σας για να τον βοηθήσετε. Στον πίνακα έχει βρει και έχει γράψει λέξεις που θα ταίριαζαν στα κενά που έχει αφήσει, αλλά δεν είναι σίγουρος για τη σωστή απάντηση. Βρείτε λοιπόν τη λέξη που αντιστοιχεί σε κάθε κενό και συμπληρώστε τον πίνακα με τους αντίστοιχους αριθμούς ΠΡΟΣΟΧΗ : οι λέξεις που θα συμπληρώσετε είναι 10 χωρίς το παράδειγμα.

Δένδρα... οι πνεύμονες της ατμόσφαιρας!

Τα δέντρα είναι φυτά που πλουτίζουν την βλάστηση πάνω στη γη. Όλα τα φυτά δεν γίνονται δέντρα. Ορισμένα φυτά μεγαλώνουν, απλώνοντας .............(1) στο χώμα τις ρίζες τους, και φτιάχνουν τον κορμό και τα κλαδιά τους, που στολίζονται με τα όμορφα φύλλα τους. Για να γίνει ένα φυτό δέντρο, χρειάζονται να περάσουν μερικά χρόνια, να βρίσκεται σε κατάλληλο έδαφος και να έχει νερό.

Ο κορμός των δέντρων αποτελείται από την φλούδα, το ξύλινο στρώμα και την ψίχα που λέγεται ‘εντεριώνη’. Η................ (2) προστατεύει το ξύλινο μέρος του κορμού, που αποτελεί και την βάση του δέντρου ενώ, ο κορμός με την σειρά του ........................ (3) το εσωτερικό στρώμα, την ψίχα, που βοηθά το δέντρο στο μεγάλωμά του, γιατί απ’ αυτήν περνούν οι διάφορες ........................ (4), που παίρνουν οι ρίζες του από το έδαφος, αλλά και το νερό που χρειάζεται σ’ όλη του τη ζωή.

Το ύψος ενός δένδρου εξαρτάται από το είδος του και από το έδαφος όπου φυτρώνει. Το ίδιο συμβαίνει και με τα χρόνια ζωής του. Υπάρχουν δένδρα που φθάνουν σε ................. (5) 150 μέτρων και κάποια που ζουν πάνω από 4.000 χρόνια!

Τα δένδρα ανάλογα με την κατηγορία που ανήκουν, μας προσφέρουν διάφορα πολύτιμα αγαθά:
Τα δασικά δένδρα, όπως είναι το πεύκο, που μας προσφέρει το .............. (6) για τις κατασκευές πλοίων, την φλούδα του, που περιέχει τανίνη και που είναι χρήσιμη στην βαφή και το ρετσίνι του.

Τα καλλωπιστικά δένδρα, που μας προσφέρουν το ωραίο φύλλωμά τους, τα λουλούδια τους και την σκιά τους στα πάρκα και τους δρόμους.

Τα οπωροφόρα δένδρα, που μας προσφέρουν μια μεγάλη ποικιλία από ......................... (7).
Μεγάλη προσφορά του δέντρου προς τον άνθρωπο είναι ότι, όπου υπάρχει, καθαρίζει την ατμόσφαιρα, γιατί απορροφά απ’ αυτήν διάφορα ...................... (8) συστατικά της και ελευθερώνει οξυγόνο.
Ο μεγαλύτερος εχθρός του δένδρου είναι η φωτιά!

Υπάρχουν δύο κατηγορίες δένδρων: τα αειθαλή και τα φυλλοβόλα.
Τα αειθαλή κρατούν τα ............................. (9) τους όλες τις εποχές του χρόνου. Αυτό δεν σημαίνει πως διατηρούν τα ίδια πάντα φύλλα, αλλά ότι δεν μένουν ποτέ (ούτε και τον χειμώνα) χωρίς φύλλα.
Τα φυλλοβόλα, όμως, δένδρα χάνουν το φύλλωμά τους το φθινόπωρο και μένουν γυμνά όλον τον χειμώνα.

Δάσος ονομάζουμε μια μεγάλη έκταση γης που καλύπτεται από πολλά δέντρα. Όπου υπάρχει δάσος υπάρχει και υγεία και πλούτος, αφού όπου δάσος και καθαρή ατμόσφαιρα αλλά και διάφορα προϊόντα που μας παρέχει πλουσιοπάροχα. Το βασικό προϊόν του δάσους είναι το ξύλο. Συχνά τα δάση αποτελούν το ............................(10) πολλών ζώων. Η προσφορά των δασών πρέπει να εκτιμάται από πολίτες και πολιτεία... όλοι οφείλουμε να τα προσέχουμε ‘σαν κόρη οφθαλμού’. Όταν έστω και ένα δάσος καταστρέφεται, η ισορροπία στη ................ (11) διαταράσσεται.

βαθιά
1
άφθονα

διαχωρίζει

χρήσιμα

καταφύγιο

προιόντα

φρούτα

φύση

δάσος

διαφέρει

λουλούδια

ουσίες

φύλλα

προστατεύει

φλούδα

ξύλο

ύψος

οξυγόνο

βλαβερά

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ (β΄ΕΠΙΠΕΔΟ)

Το περιοδικό του σχολείου σας ζητάει την άποψή σας για τα πάρκα της πόλης σας, αν είναι αρκετά, αν είναι απαραίτητα και γιατί. Γράφετε ένα άρθρο λέγοντας ότι η πόλη σας έχει λίγα πάρκα και θα έπρεπε να υπάρχουν πολύ περισσότερα. Εξηγείτε ποια είναι η χρησιμότητα των πάρκων και η αξία τους για τον άνθρωπο και το περιβάλλον (130 λέξεις)

Νομίζω πως όλοι θα συμφωνήσουν ότι η πόλη μας έχει λίγα πάρκα....

Θέματα για εξάσκηση για το Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας

2009-02-25T04:09:00.000-08:00

Τρία θέματα για παραγωγή γραπτού λόγου για το Α', Β' και Γ' επίπεδο.

Οι διακοπές

Το θέμα αυτό προσφέρεται για ανάθεση εργασίας παραγωγής γραπτού λόγου για το Α' επίπεδο και μπορεί να δοθεί με την εξής διατύπωση (εκφώνηση) :

Μετά τις καλοκαιρινές σας διακοπές γράφετε γράμμα σε ένα φίλο σας και του λέτε πώς περάσατε. Του γράφετε πού πήγατε, με ποιον, τι από όσα κάνατε σας άρεσε περισσότερο και του προτείνετε να έρθει μαζί σας το επόμενο καλοκαίρι, για να περάσετε τις διακοπές σας μαζί. Γράψτε του ακόμη ό,τι άλλο νομίζετε ότι θα τον ενδιαφέρει (90 λέξεις).

Αγαπημένε/η μου...

Μόλις γύρισα από τις διακοπές μου και ... (συνεχίστε)

Η ζωή στην πόλη και στο χωριό
Το θέμα αυτό μπορεί να δοθεί στο Β' επίπεδο με τις ακόλουθες οδηγίες :

Η εφημερίδα του σχολείου σας ζητάει να γράψετε την άποψή σας για τη ζωή στην πόλη και τη ζωή στο χωριό, τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της καθεμιάς. Γράφετε την άποψή σας εξηγώντας πού μένετε (πόλη ή χωριό), τι σας αρέσει στον τόπο σας και τι σας λείπει ή δεν σας αρέσει. Γράφετε ακόμη τι θα μπορούσε να γίνει ώστε να λυθούν τα προβλήματα που νομίζετε ότι αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στην πόλη και στο χωριό (130 λέξεις).

Αγαπητή εφημερίδα

γράφω αυτό το κείμενο για να σας πω τη γνώμη μου... (συνεχίστε)

Η απαγόρευση του καπνίσματος

Το θέμα μπορεί να δοθεί στους υποψήφιους του Γ΄ επιπέδου με την ακόλουθη διατύπωση :

Με αφορμή την κυβερνητική απόφαση να απαγορευτεί το κάπνισμα σε όλους τους δημόσιους χώρους, ένα περιοδικό κάνει μια έρευνα για τη γνώμη των αναγνωστών του. Είστε αντικαπνιστής και οπαδός του κυβερνητικού μέτρου. Γράφετε στο περοδικό την άποψή σας και τη στηρίζετε με επιχειρήματα. Εξετάστε το ενδεχόμενο το μέτρο να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, οπότε προτείνετε σχετικές λύσεις (200 λέξεις).

Αγαπητό περιοδικό

Απαντώντας στην έρευνά σας σχετικά με την κυβερνητική απόφαση να απαγορευτεί το κάπνισμα στους δημόσιους χώρους θα ήθελα να .... (συνεχίστε)