Eυρωπαική 'Ενωση - λεξιλόγιο

Διαβάστε το άρθρο της Βικιπαίδεια για την Ευρωπαική Ένωση και γράψτε ένα κείμενο παρουσιάζοντας την Ελλάδα ή όποια άλλη χώρα θέλετε ως μέλος της ευρωπαικής ένωσης (ένα σύντομο ιστορικό της ένταξής της).

Πώς αντιλαμβάνεστε τους όρους 'ευρωπαίοι πολίτες' και 'ευρωπαική συνείδηση';

(Κείμενα για το θέμα περιέχονται στο βιβλίο 'Νεοελληνική γλώσσα' της Γ ' Γυμνασίου και στο τετράδιο εργασιών που συνοδεύει το βιβλίο).

Λεξιλόγιο

Ευρωπαϊκή Ένωση
Ευρωπαϊκή Κοινότητα
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
ευρωπαϊκή αγορά
ευρωπαίοι πολίτες

ενοποίηση / ποιοτική ένωση των ευρωπαϊκών χωρών
αρμονική συνύπαρξη
ισορροπημένη ανάπτυξη
πνεύμα συνεργασίας
κοινά οράματα / αγώνες / αρχές : δημοκρατία, διάλογος, δικαιώματα του ανθρώπου, διανομή των αγαθών

εθνική / ευρωπαϊκή ταυτότητα
εθνική / ευρωπαϊκή συνείδηση

πολιτιστικές, γλωσσικές, εθνικές, θρησκευτικές ιδιαιτερότητες
πολιτιστική πολυμορφία
διαφορετικότητα
διακινητικότητα (mobility)


Μαρία Πουρνάρα
φιλόλογος

Θεματικό λεξιλόγιο για την ενότητα 'Σχολείο και σχολική ζωή'

Γράψτε ένα κείμενο σχολιάζοντας το πρόγραμμα σπουδών και το αναλυτικό πρόγραμμα της τάξης σας ( τα μαθήματα που διδάσκεστε, την ύλη των μαθημάτων, την ωριαία κατανομή τους στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα, τον τρόπο διδασκαλίας - ομαδικές / ατομικές εργασίες, πλοήγηση στο διαδίκτυο, πειράματα/ εργαστήρια, επισκέψεις σε μουσεία, εργασιακούς χώρους κ.λ.π. -, τον τρόπο με τον οποίο κρίνεται και αξιολογείται η επίδοσή σας ).
Τι θα θέλατε να αλλάξει και γιατί ;

Λεξιλόγιο για την ενότητα “Σχολείο”

Ένα σχολείο μπορεί να είναι :

παραδοσιακό/ μοντέρνο / σύγχρονο
πρωτοποριακό
πειραματικό
ημερήσιο / ολοήμερο / απογευματινό/ νυχτερινό
δημόσιο / ιδιωτικό
αυστηρό / χαλαρό
αυταρχικό / δημοκρατικό / φιλελεύθερο

΄Ενα αναλυτικό πρόγραμμα μπορεί να είναι :

παραδοσιακό / σύγχρονο
πιλοτικό
επικοινωνιακό
διαθεματικό
διαπολιτισμικό

Ένα εκπαιδευτικός μπορεί να είναι :

πρωτοπόρος / νεωτεριστής
αυστηρός / επιεικής
αυταρχικός / δημοκρατικός
δίκαιος / άδικος
αντικειμενικός
μεροληπτικός / αμερόληπτος
σχολαστικός
απαιτητικός

αδιάφορος
ενθουσιώδης
αποτελεσματικός
πληκτικός


Ένας μαθητής μπορεί να είναι :

επιμελής / αμελής
εργατικός / οκνηρός
υπάκουος / ανυπάκουος
πειθαρχημένος / απείθαρχος
ατίθασος / αναιδής / αυθάδης
συνεργάσιμος / ανταγωνιστικός
τακτικός / άτακτος
αδιάφορος
φιλομαθής
φιλότιμος
δυναμικός
δραστήριος
ενεργητικός / παθητικός
προσεκτικός / απρόσεκτος
δημιουργικός
επιπόλαιος

αφηρημένος

Ένα μάθημα μπορεί να είναι :

εμπνευσμένο
κοινότυπο / πρωτότυπο
επιτυχημένο / αποτυχημένο
ευχάριστο / δυσάρεστο / διασκεδαστικό
ενδιαφέρον / ανιαρό / πληκτικό / βαρετό
κουραστικό
χρήσιμο / ωφέλιμο / άχρηστο


Μαρία Πουρνάρα
φιλόλογος

Θεματικό λεξιλόγιο 'Ρατσισμός'

Το παρακάτω λεξιλόγιο προτείνεται για τη διδασκαλία θεμάτων σχετικών με το ρατσισμό και τις διακρίσεις.

φυλετικές / κοινωνικές / θρησκευτικές διακρίσεις
προκαταλήψεις
στερεότυπα
ξενοφοβία
φυλετισμός
σεξισμός

ανισότητα
άνιση μεταχείριση / αντιμετώπιση
εκμετάλλευση
αδικία
καταπίεση
μεροληψία
καχυποψία
περιφρόνηση
υποτίμηση

αποδιοπομπαίος τράγος

μειονότητα

διαφορετικότητα
πολυπολιτισμικός
ανεκτικότητα
κατανόηση
αλληλεγγύη
αλληλοβοήθεια
ενσωμάτωση / ένταξη

μετανάστης
πρόσφυγας
αυτόχθονας

απαρτχάιντ

Η φιλία - θεματικό λεξιλόγιο

Δραστηριότητα για μαθητές 13 / 14 χρόνων.

Για τη φιλία...

“Οι άνθρωποι δεν έχουν πια καιρό να γνωρίζουν τίποτα. Τ' αγοράζουν όλα έτοιμα από τους εμπόρους. Επειδή όμως δεν υπάρχουν έμποροι που να πουλάν φίλους, οι άνθρωποι δεν έχουν πια φίλους.”

Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερύ, ο Μικρός Πρίγκιπας
΄

Όταν αγαπάς, κινδυνεύεις να μην έχει ανταπόκριση η αγάπη σου. Δεν είναι κακό αυτό. Αγαπάς για ν' αγαπάς, όχι για να πάρεις ανταπόδοση - αυτό δεν είναι αγάπη.”

Λέο Μπουσκάλια, Να ζεις, ν΄αγαπάς και να μαθαίνεις


“Όταν κανείς ψάχνει ένα φίλο, ψάχνει να βρει κάποιον εχέμυθο. Και που θα τον καταλαβαίνει βέβαια... ο παράγοντας εμπιστοσύνη ενώνει την παρέα.”

Μάνος Κοντολέων – Πόλυ Μηλιώρη, Η β' Γυμνασίου πάει διακοπές


Ποια στοιχεία είναι απαραίτητα, σύμφωνα με τα παραπάνω αποσπάσματα, για το χτίσιμο μιας φιλίας ; Ποια άλλα θα προσθέτατε εσείς ;

Θεματικό λεξιλόγιο

Ένας φίλος μπορεί να είναι :

ειλικρινής / ανειλικρινής
πιστός / άπιστος
έμπιστος
εχέμυθος
αληθινός / ψεύτικος
ιδιοτελής / ανιδιοτελής
υστερόβουλος / ανυστερόβουλος
έντιμος / ανέντιμος
διπρόσωπος
εγκάρδιος, (γ)καρδιακός
“κολλητός”
επιστήθιος


Μια φιλία μπορεί να είναι :

ιδιοτελής / ανιδιοτελής
υποκριτική / ανυπόκριτη
λυκοφιλία
πολύχρονη / βραχύβια
γνήσια, αυθεντική
εποικοδομητική
άδολη / αγνή
υστερόβουλη / ανυστερόβουλη
έντιμη / ανέντιμη
σταθερή / άστατη
δυνατή / επιπόλαια

Μαρία Πουρνάρα

θεματικό λεξιλόγιο 'Γλώσσα'

Συνεχίζονται οι κατάλογοι λέξεων με θεματικό περιεχόμενο. Το θέμα της 'γλώσσας' είναι από τα πιο προφανή σε ένα μάθημα διδασκαλίας των Ελληνικών ως ξένη γλώσσα σε προχωρημένους. Καθώς επίσης αποτελεί τη δεύτερη θεματική ενότητα του βιβλίου 'Νεοελληνική γλώσσα' για την Γ' Γυμνασίου, το λεξιλόγιο απευθύνεται και στους μαθητές των ελληνικών σχολείων του εξωτερικού που έχουν καλό επίπεδο Ελληνικών και χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο βιβλίο του ΟΕΔΒ, όπως οι μαθητές των τμημάτων ελληνικής γλώσσας στη Γαλλία .

Γλώσσα

μητρική γλώσσα
δεύτερη γλώσσα / ξένη γλώσσα
διγλωσσία
δίγλωσσος, πολύγλωσσος
φυσικός ομιλητής
γλωσσομάθεια
ομόγλωσσος / αλλόγλωσσος
ισχυρή γλώσσα / ασθενής γλώσσα
γλωσσολογία

εθνική γλώσσα
κοινή γλώσσα
επίσημη γλώσσα
πρότυπη γλώσσα
μειονοτική γλώσσα
διάλεκτος / γεωγραφική ποικιλία
τοπικό ιδίωμα
ιδιωματισμός
ντοπιολαλιά
κοινωνιόλεκτος / κοινωνική ποικιλία
δανεισμός

Ελληνική γλώσσα

αρχαία ελληνική
ελληνιστική κοινή
βυζαντινή / μεσαιωνική
αττικισμός
λόγια / δημώδης
νέα ελληνική

κοινωνική διγλωσσία
γλωσσικό ζήτημα
αρχα'ί'ζουσα
καθαρεύουσα
δημοτική

πολυτονικό / μονοτονικό / ατονικό σύστημα
ιστορική ορθογραφία

Επίπεδα γλώσσας και ύφους

επίσημο
επιστημονικό
λα'ι'κό
λα'ι'κότροπο
λόγιο
λογοτεχνικό
οικείο
καθημερινό / προφορικό
χυδαίο
παρωχημένο
παιδικό

(από το βιβλίο του ΟΕΔΒ 'Γλωσσικές ασκήσεις για το Λύκειο')

Αξιολογικά επίθετα για τη γλώσσα ενός κειμένου

κομψή / άκομψη
εκφραστική
απλή
απλο'ι'κή
κατανοητή / ακατανόητη
μεταφορική
αλληγορική
συνθηματική
προσωπική
ρητορική
ασυνήθιστη
ποιητική / αντιποιητική
φτωχή
αναλυτική / συνθετική


Αξιολογικά επίθετα για το ύφος ενός κειμένου

καλαίσθητο / ακαλαίσθητο
πυκνό
λιτό
απέριττο
σφικτό /χαλαρό
πομπώδες
υψηλό
λυρικό
ανιαρό
άτονο
αφελές
πλαδαρό
φροντισμένο / αφρόντιστο
καλοδουλεμένο
γλαφυρό
ευτράπελο
ποιητικό
πεζό
συμβολικό
προσωπικό
τεχνητό / φυσικό
επιτηδευμένο / ανεπιτήδευτο
δηκτικό
γλυκανάλατο
αδόκιμο
ακαδημα'ι'κό (ψυχρό)

(από το βιβλίο του ΟΕΔΒ 'Έκφραση έκθεση για τη Β' λυκείου)

Υπενθυμίζω ότι για την ερμηνεία των άγνωστων λέξεων προτείνω το λεξικό του ιδρύματος Τριανταφυλλίδη αναρτημένο στην ιστοσελίδα του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας. Χρησιμοποιήστε και 'τη σύνθετη αναζήτηση' για περισσότερες πληροφορίες και την αναζήτηση στα 'σώματα κειμένων' για παραδείγματα .

Στις παρακάτω διευθύνσεις υπάρχουν εξαιρετικές μελέτες για την ελληνική γλώσσα, την ιστορία της, τις διαλέκτους κ.λ.π. :

http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/contents.html

http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history_books/contents.html

Ενδιαφέροντα άρθρα υπάρχουν επίσης και στις διευθύνσεις ιστοσελίδων προηγούμενης δημοσίευσης για την Ίστορία της ελληνικής γλώσσας'.

Για τον 'δανεισμό' στην ελληνική γλώσσα πατήστε εδώ.

θεματικό λεξιλόγιο 'οικογένεια'

Για τους προχωρημένους μαθητές, παιδιά και ενήλικες, που διδάσκονται τα ελληνικά με θεματικές ενότητες, θα προτείνεται στο εξής θεματικό λεξιλόγιο, το οποίο αποδεδειγμένα βοηθάει στην εκμάθηση των λέξεων και στη διατήρησή τους στη μνήμη.

Αρχίζουμε με την ενότητα 'γάμος - οικογένεια', που απαντά σε όλες τις μεθόδους εκμάθησης των ελληνικών ως ξένη γλώσσα, καθώς και στο βιβλίο 'Νεοελληνική γλώσσα' του ΟΕΔΒ για τη Β' Γυμνασίου.

Για τις άγνωστές σας λέξεις, αναζητήστε την ερμηνεία στο λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη στην ιστοσελίδα του ΚΕΓ http://www.greek-language.gr/ .

Γάμος - Οικογένεια


γένος
γενιά
γενεαλογικό δέντρο
ομογενής

χάσμα γενεών
απόγονος
πρόγονος
συγγενής

θρησκευτικός γάμος
πολιτικός γάμος
λευκός γάμος
πολυγαμία
μονογαμία
διαζύγιο
διαζευγμένος, χωρισμένος
χειραφέτηση, χειραφετημένος

εργένης /εργένισσα
σύζυγος (ο, η)
συμβίος, συμβία
συμβίωση
ανύπαντρο ζευγάρι
“έτερον ήμισυ”

τέκνο
τεκνοποίηση
ατεκνία
πολυτεκνία
πολύτεκνη οικογένεια
μέλη της οικογένειας

πολυμελής / ολιγομελής οικογένεια
άτεκνο ζευγάρι
μοναχοπαίδι, μοναχογιός, μοναχοκόρη
πρωτότοκος, δευτερότοκος, τριτότοκος...
δίδυμος
ορφανός

πρωτοτόκος
νεογέννητο
βρέφος
έγκυος
εγκυμοσύνη

πυρηνική οικογένεια
εκτεταμένη οικογένεια
παραδοσιακή, συμβατική, κλασική οικογένεια
μοντέρνα, σύγχρονη οικογένεια
πατριαρχική οικογένεια
μητριαρχική οικογένεια
μονογονεική οικογένεια
ανάδοχη οικογένεια

φυσικά παιδιά
φυσικοί γονείς
θετά παιδιά
θετοί γονείς
υιοθεσία
ετεροθαλής
πατριός
μητριά
πατρότητα
μητρότητα
μητρικό ένστικτο

οικογενειακό δίκαιο